Odyseusz

Odyseusz (Odys, Ulisses, gr. Ὀδυσσεύς Odysseús, łac. Ulixes) – w mitologii greckiej król Itaki; bohater Odysei Homera.

Bogowie nie dają ludziom wszystkich naraz wdzięków: i urody, i rozumu, i wymowy. Jeden ma postać niepokaźną, ale bóg słowami ją wieńczy i wszyscy nań patrzą z upodobaniem. Na zgromadzeniu przemawia bez lęku, ale z ujmującą skromnością i bierze górę nad tłumem: patrzą nań jak na boga, gdy idzie przez miasto. Inny znów ma postać godną nieśmiertelnych, ale jego słów żaden wdzięk nie zdobi.
- Źródło: Homer, Odyseja, pieśń VIII, przeł. Jan Parandowski

Nie ma nic słabszego od człowieka ze wszystkich istot, które ziemia żywi, które się na niej ruszają i oddychają. Człowiek, dopóki bogowie darzą go szczęściem i żwawy jest w kolanach, myśli, że nigdy zła nie zazna, lecz gdy szczęśliwi bogowie ześlą nieszczęście, znosi to nader opornie w swym udręczonym sercu. Dusza plemienia ziemskiego zależy od dnia, jaki daje ojciec bogów i ludzi. I ja kiedyś mogłem się zaliczać do szczęśliwych, a ileż popełniłem szaleństw folgując swej sile i mocy, ufając ojcu i braciom! Zaprawdę, nigdy człowiek nie powinien być niesprawiedliwy, a dary bogów trzeba przyjmować w milczeniu.
- Źródło: Homer, Odyseja, pieśń XVIII, przeł. Jan Parandowski

O Odyseuszu

Całkowite panowanie nad sobą, doskonałą umiejętność układania stosunków z wrogami i przyjaciółmi posiadł Odys. Zręczny w mowie, zręczny w boju, sprytny i przebiegły, czuwa nad zagrodą zębów, stoi na straży swej duszy i hamuje słowa. Przy sposobnej okazji umie chytrze ukryć gwałtowne zamiary, a przede wszystkim umie powściągnąć gniew, odwlec moment działania. Włada też wieloma środkami, określa go między innymi epitet polymechanos (w przybliżeniu „wielce obrotny”).
- Autor: Jean Starobinski, „Jak bramy Hadesu jest mi wstrętny…” (1974), tłum. Maryna Ochab

Każdy z nas jest Odysem co wraca do swej Itaki.
- Autor: Leopold Staff, Odys z tomu Dziewięć muz (1958)

Jeśli przyjrzeć się bliżej owym zdolnościom [Odysa], okazuje się, iż wszystkie niemal polegają na umiejętności rozstrzygania, co w danym momencie należy zachować dla siebie (…), a co wygodniej okazać na zewnątrz: zataić bądź otwarcie wyznać pragnienie powrotu, podać fikcyjną tożsamość bądź prawdziwe imię, zełgać przeszłość bądź wiernie ją opowiedzieć. W świecie prawie powszechnie wrogim opanowanie Odysa polega właśnie na wyborze owej stale zmiennej części tego, co można ujawnić (…).
- Autor: Jean Starobinski, „Jak bramy Hadesu jest mi wstrętny…” (1974), tłum. Maryna Ochab

O tak, Odyseusz! To jest dopiero mężczyzna! Człowiek niesłychanej wytrwałości i przemyślności, wierny swojej ojczyźnie, żonie, ideałom. Moim zdaniem taki powinien być prawdziwy mężczyzna.
- Autor: Aleksander Krawczuk
- Źródło: Renata Radłowska, Odyseusz, to jest mężczyzna!, wyborcza.pl, 10 września 2010

Odys mógł słonymi ścieżkami ruszyć dalej, do krainy Feaków.
- Autor: Krzysztof Lisowski, Okręt Odysa…

Odyss falami wściekłymi miotany.
- Autor: Władysław Zajewski, Szukam cichej ulicy, ISBN 9788365769282, Gdańsk 2020, s. 11.

Troja upadnie, Ulissesie,
jak ginie, czego kochać nas nie nauczono.
- Autor: Dawid Jung, Poemat o mówieniu prawdy, cz. 33, 2014