I wojna światowa

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów
Skocz do: nawigacja, szukaj
Francuzi w okopach pod Verdun, 1916

I wojna światowa (1914–1918) – największy konflikt zbrojny do czasu wybuchu II wojny światowej.

  • Będziemy ich mieli!
    • On les aura! (fr.)
    • Opis: francuski generał, Philippe Pétain, w rozkazie do wojsk walczących pod Verdun (1916); słowa stały się hasłem całej Francji
  • Czasami myślę, że II wojna światowa zmieniła pogląd na wojnę jaką taką, obowiązujący w cywilizacji zachodniej, ponieważ w całej historii wojen to właśnie ta najbardziej przypominała wojny fantasy, w których występuje mroczny władca i ci naprawdę źli, w czerni, z trupimi czaszkami na mundurach. Pierwsza wojna światowa była bardziej typowa: o co właściwie walczyli wszyscy ci ludzie?
  • Daleka jest droga do Tipperary.
    • It’s a long way to Tipperary. (ang.)
    • Źródło: angielska piosenka wojskowa Długa droga do Tipperary, popularna w czasie I wojny światowej; określa tęsknotę walczących żołnierzy, których czeka jeszcze wiele walk zanim powrócą do domu
  • Gdy wyjdziecie z okopów, możecie założyć ręce, zapalić fajki i papierosy i przejść aż do Pozières, zanim spotkacie żywego Niemca.
    • When you go over the top, you can slope arms, light up your pipes and cigarettes, and march all the way to Pozières before meeting any live Germans. (ang.)
    • Opis: dowódca 8 Batalionu brytyjskiego w pierwszym dniu walk pod Sommą. W rzeczywistości kilkudniowy ostrzał artyleryjski prawie nie wyrządził szkód Niemcom i wojska brytyjskie wpadły prosto w zasięg karabinów maszynowych.
  • Interesy jak zwykle.
    • Business as usual. (ang.)
    • Autor: Winston Churchill
    • Opis: cytat z przemówienia 9 listopada 1914 w londyńskim ratuszu; interesy mają się odbywać, jakby nie było wojny.
  • Jeżeli (…) ród ludzki utrzyma się przy życiu, to w przyszłym stuleciu niejedni historycy słusznie dojdą do wniosku, że 4 sierpnia 1914 roku świat oszalał.
    • Źródło: notatka prasowa, „London Evening Star”, 4 sierpnia 1960
  • Lwy dowodzone przez osły.
  • Może nastąpić (…) najkrwawsza klęska w dziejach Wielkiej Brytanii (…), a nasza prasa opisze to w mdły, łagodny i malowniczy sposób, aby dowieść, że w zasadzie nic się nie stało, a poniekąd nawet odnieśliśmy zwycięstwo.
    • Autor: Charles Edward Monatgue
    • Źródło: Howard Zinn, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś, tłum. Andrzej Wojtasik, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2016, s. 466.
  • Na Zachodzie bez zmian.
    • Im Westen nichts Neues. (niem.)
    • Źródło: typowy komunikat wojenny z frontów I wojny światowej, podczas gdy cały czas ginęły tysiące żołnierzy; cytat ten stał się popularny dzięki powieści Ericha M. Remarque’a pod takim właśnie tytułem
  • Na dziesięciu Francuzów w wieku od dwudziestu do czterdziestu pięciu lat śmierć poniosło dwóch, jeden został inwalidą, trzech przez pewien czas nie mogło pracować i tylko czterech wyszło z wojny bez szwanku.
  • Obie wojny światowe pochłonęły więcej ofiar niż wszystkie wojny starożytności i średniowiecza razem wzięte. Żadne półwiecze nie było świadkiem takiej rzezi, takiego okrucieństwa i nieludzkiego postępowania, takiego wywożenia w niewolę całych ludów i takiego unicestwiania mniejszości.
    • Autor: sędzia Jackson podczas procesu zbrodniarzy wojennych w Norymberdze
    • Źródło: Whitney, R. Harris, Tyranny on Trial (1954)
  • Panowie, to, kto wygra wojnę, zależy od tego, kto pierwszy umieści działo kalibru 75 mm na pojeździe, który może się poruszać w każdym terenie
    • Messieurs, la victoire appartiendra dans cette guerre à celui des deux belligérants qui parviendra le premier à placer un canon de 75 sur une voiture capable de se mouvoir en tout terrain. (fr.)
    • Opis: słowa wypowiedziane 23 sierpnia 1914 r. przez pułkownika francuskiego, Jean-Baptiste Eugène Estienne. Dwa lata i 23 dni później–15 września 1916–nad Sommą pojawiły się brytyjskie czołgi.
  • Pod względem zasięgu, okrucieństwa, a przede wszystkim totalnego charakteru stała się ona precedensem. Pierwsza wojna światowa zapoczątkowała wiek wojny totalnej, wiek w pełnym znaczeniu tego wyrazu wojny globalnej. (…) Przed latami 1914–1918 nigdy nie było wojny, która by pochłonęła tyle ogólnych zasobów tak wielkiej liczby kombatantów i która by objęła swym zasięgiem tak ogromne połacie ziemi. Nigdy jeszcze nie było uwikłanych w wojnę tyle narodów. Nigdy przedtem nie pozbawiono życia tyle ludzi i w tak masowy i bezwzględny sposób.
    • Autor: H.W. Baldwin, World War I (1962)
  • Sekretarz stanu Bryan powiedział [w roku 1913], że „stosunki rokujące pokój światowy nigdy jeszcze nie układały się tak pomyślnie, jak obecnie”, a Andrew Carnegie oświadczył, że nikomu „nawet się nie śniło” o wojnie z Niemcami.
  • Skok cywilizacji w tę otchłań krwi i ciemności (…) to pożegnanie całego długiego wieku, podczas którego sądziliśmy, że świat (…) będzie się stopniowo polepszać.
    • Autor: Henry James
    • Opis: w liście do przyjaciela z 1914, nazajutrz po wypowiedzeniu wojny Niemcom przez Wielką Brytanię.
    • Źródło: Howard Zinn, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś, tłum. Andrzej Wojtasik, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2016, s. 465.
  • Straty w ludziach [podczas pierwszej wojny światowej] były większe niż w którejkolwiek z poprzednich wojen i po raz pierwszy wzięły udział w wojnie całe narody wraz z ludnością cywilną.
    • Źródło: notatka prasowa, „Life”, 13 marca 1964
  • Świat zasługuje na potępienie. Jedyne jasne promyki to Lenin i Trocki.
    • Autor: Bertrand Russell
    • Źródło: Martin Gilbert, Pierwsza wojna światowa, s. 405.
  • To nie pokój, to zawieszenie broni na 20 lat.
    • Opis: prorocze słowa głównodowodzącego alianckiego, Ferdynanda Focha, po ustaleniu poniżających dla Niemiec warunków traktatu wersalskiego (1919).
  • Wojna, która zakończy wojny.
    • The War That Will End the War. (ang.)
    • Autor: Herbert George Wells
    • Opis: o okropnościach wojny, po której świat miał się przebudzić i więcej nie wchodzić w konflikty.
    • Źródło: tytuł książki wydanej w 1914.
  • Wojna zakończy się przed Bożym Narodzeniem.
    • War will be over before Christmas. (ang.)
    • Opis: słowa, które przewidywały szybki koniec wojny, która w rzeczywistości trwała 4 lata i przyniosła miliony zabitych.
  • Wrócicie do domu, nim opadną liście.
  • Żołnierzy często zmieniano. W obie strony przewożono ich tygodniowo dziewięćdziesiąt tysięcy. System rotacyjny był wynalazkiem Pétaina. W efekcie w ciągu prawie roku z 330 pułków francuskich aż 259 walczyło pod twierdzą. Gdy jedni się wykrwawili, wkraczali kolejni, a tych pierwszych wycofywano.

Zobacz też: