Przejdź do zawartości

Teoria spiskowa

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów

Teoria spiskowa – przekonanie zakładające, że grupa ludzi działa świadomie i w utajnieniu dokonuje aktów dążących do uzyskania korzyści własnych lub/oraz na szkodę innych grup.

  • (…) istnieje tajne stowarzyszenie, które ma odgałęzienia na całym świecie i które uknuło spisek polegający na tym, żeby szerzyć pogłoskę, że istnieje spisek powszechny.
  • Najważniejsze jest chyba to, że spisek zdejmuje winę z nas samych. Nie zrobiłem kariery, bo miałem zawistnego szefa. Albo dlatego, że akurat jacyś Żydzi…
    • Autor: Umberto Eco, rozmowa Miłady Jędrysik, Wszyscy mamy paranoję, „Książki. Magazyn do czytania” nr 2/październik 2011.
  • Nie ma wielkiego spisku. Bywają tylko ułomni ludzie i ich brudne tajemnice.
  • Od poczęcia, od kołyski,
    My, Polacy, knujem spiski. (…)
    Spiskujących krąg olbrzymi
    Splótł się nawet z umarłymi.
  • Opracowanie szczegółów właściwego dla danej kampanii spisku to zadanie Mistrza Gry (…).
    Planowanie spisku można wykonać na dwa sposoby – albo podejść do sprawy dokładnie i metodycznie, albo puścić sprawy na żywioł i po prostu wymyślać spisek na bieżąco. Podejście pierwsze zaowocuje przemyślanym spiskiem (a także mnóstwem pracy, którą gracze, myszkując po kątach kampanii, mogą łatwo obejść albo zniweczyć), podejście drugie zaś potencjalnie chaotyczną i dziwaczną konspiracją (której niedostatki można oczywiście tłumaczyć naturą spisków).
    Jakikolwiek spisek podsuwa Mistrz Gry swoim graczom, powinien zrobić to delikatnie.
  • Pożegnaliśmy się z poczuciem stabilności i przewidywalności. I przez pandemię, i przez wojny, i przez gwałtowne zmiany polityczne, jak choćby ta w Stanach Zjednoczonych, gdzie Donald Trump na stanowisko ministra zdrowia desygnuje Roberta J. Kennedy’ego, człowieka propagującego najbardziej mroczne medyczne teorie spiskowe, m.in. AIDS negacjonizm. To symptomatyczny moment. Teorie spiskowe zawsze były, ale dziś przechodzą z marginesu do mainstreamu, stają się częścią oficjalnego przekazu medialnego i politycznego. Także w Polsce.
  • Społeczna teoria spisku… jest konsekwencją braku odniesienia do Boga i wynikającego stąd pytania: „Kto jest na jego miejscu?”
  • U osób, u których doświadczenie tragedii nie idzie w parze bądź z zaangażowaniem modlitewnym, bądź ze świadectwem kultury solidarności, natychmiast rodzi się potrzeba znalezienia kozła ofiarnego. Teoria spisku jest najprostszym wyjaśnieniem dla niektórych środowisk. (…) Takie reakcje, niezależnie od tego, czy występują w Ameryce, czy u nas, są wyrazem głębokich kompleksów.
  • Wielkie europejskie systemy filozoficzne przyzwyczajają umysł do obsesyjnego rozpoznawania wzorców w świecie, na wszystkich poziomach rzeczywistości. I jest to ten sam mechanizm, który odpowiada za zdolność do tworzenia teorii spiskowych. „Teoria spiskowa” to pogardliwe określenie sposobu wyświetlania ukrytej natury rzeczywistości. (…) Klasyczny heglizm jest teorią spiskową; wyjaśnia wszystko, jest nieobalalny. Klasyczny marksizm tak samo. Teorie psychoanalizy potrafią tak ująć każde twoje doświadczenie życiowe, że wszystko, co powiesz przeciwko nim, tylko jeszcze bardziej je wzmacnia. (…) Poszukuję ukrytych wzorców, widzę w nich piękno. I właśnie to jest rodzajem ekstremalnego uwarunkowania przez kulturę pisma. Bo zdolność do budowania teorii opartych na abstraktach, na ideach, na kategoriach – bezpośrednio wynika z myślenia symbolami. Nie jesteś w stanie zobaczyć, dotknąć, posmakować czegoś takiego jak „demokracja”, „absolut”, „duch dziejów”. To konstrukty. Wzorce porządkujące rzeczywistość materialną, a nie do znalezienia w samej materii.