Jidysz

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elementarz, Warszawa 1958

Jidysz – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech.

  • A więc jidysz… (…) Znasz kawał o Żydzie, który gada, gada… Gada godzinami, aż wreszcie stwierdza: „W końcu chyba jednak nie”. To właśnie lubię w tym języku: on nie wierzy sam w siebie.
  • Bardzo upraszczając, można powiedzieć, że w języku jidysz pisze się po hebrajsku, a czyta po niemiecku. Pisze się z prawa na lewo, a czyta i rozumie z lewa na prawo… Brzmi to jak żart, ale w każdym dobrym żarcie jest trochę prawdy.
  • (…) chociaż ubierali się oni starozakonnie i nie interesowała ich świecka kultura ani literatura, to samym doskonaleniem używanego na co dzień jidysz przyczynili się paradoksalnie do powstania i rozwoju oryginalnej literatury w tym języku, która wkrótce potem zaczęła aktywnie zwalczać ich nadgorliwą religijność.
  • Jak mam teraz oddać złożoność królestwa, które już nie istnieje? Bo, widzi Pan, urodziłam się w królestwie żydowskim, w mieście, w którym przez całe życie mógł Pan mówić tylko w języku ukształtowanym tysiąc lat wcześniej nad brzegami Renu, a nad Wisłą ludzie mówiący tym językiem czuli się jak u siebie w domu, przynajmniej tak myśleli. W prawdziwym królestwie z jego możnowładcami i wasalami, jego granicami i jego terytorium, krótko mówiąc: w języku jidysz.
  • Językiem Żydów jest jidysz, natomiast syjonistyczne dążenia do wskrzeszenia języka hebrajskiego są jedynie sztandarem, pod którym się przemyca szowinizm i asymilację.
  • Jidysz był bogatym, żywym językiem, gwarą plotki miejskiego plemienia. Charakteryzowały go ograniczenia związane z jego pochodzeniem. Było bardzo niewiele słów w jidysz nazywających zwierzęta czy ptaki. Właściwie nie miał słownika wojskowego.
    • Źródło: Paul Johnson, Historia Żydów, tłum. Aleksander Nelicki, 1987, s. 361.
  • Kultura jidysz jest nie mniej polska niż żydowska. Polska bez Żydów jest nie do pomyślenia. Polska potrzebuje Żydów i Żydzi potrzebują Polski.
  • Może zabrzmi to kontrowersyjnie, ale sądzę, że pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX wieku decydującą rolę w kształtowaniu poczucia żydowskiej tożsamości przejęły od religii rozwijająca się i coraz bogatsza literatura w jidysz oraz bujne życie teatralne w tym języku.
Commons-logo.svg
Wikisłownik
Zobacz też hasło jidyszWikisłowniku