Stefan Starzyński
Wygląd

Stefan Starzyński
Stefan Starzyński (1893–1939) – polski polityk, ekonomista, publicysta, prezydent Warszawy.
- Będziemy walczyć o Warszawę! Będziemy walczyć do ostatniego tchnienia.
- Opis: słowa wypowiedziane w warszawskim Domu Prasy 1 września 1939 roku, na wieść o rozpoczęciu niemieckiej inwazji.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 383.
- Chciałem, aby Warszawa była wielka. Wierzyłem, że wielką będzie. Ja i moi współpracownicy kreśliliśmy plany, robiliśmy szkice wielkiej Warszawy przyszłości. I Warszawa jest wielka. Prędzej to nastąpiło, niż przypuszczano. Gdy teraz do was mówię, widzę ją przez okna w całej wielkości i chwale, otoczoną kłębami dymu, rozczerwienioną płomieniami ognia, wspaniałą, niezniszczalną, wielką, walczącą Warszawę. I choć tam, gdzie miały być wspaniałe sierocińce, gruzy leżą, choć tam, gdzie miały być parki, dziś są barykady gęsto trupami pokryte, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale – nie za lat pięćdziesiąt, nie za sto, lecz dziś Warszawa broniąca honoru Polski jest u szczytu swej wielkości i sławy.
- Opis: ostatnie przemówienie radiowe, 23 września 1939.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 426–427.
- Gdy będzie płonął Berlin, gdy kobiety i dzieci niemieckie ginąć będą, jak dziś giną nasze, byście wtedy zrozumieli, że jest na świecie sprawiedliwość boska.
- Opis: przemówienie radiowe, wrzesień 1939.
- Źródło: Edward Henzel, Stefan Starzyński, niezłomny prezydent Warszawy, „Zwoje” nr 7 (11), wrzesień 1998
- Nie jest dobrze. Ci ludzie nie mają należytego poczucia odpowiedzialności.
- Opis: wypowiedź o zwierzchnikach z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 4 września 1939.
- Źródło: Magdalena Stopa, Julian Kulski – prezydent okupowanej walczącej Warszawy, Editions Spotkania, Warszawa 2017, s. 67.
- Zobacz też: sanacja
- Nie, panie generale, bardzo dziękuję za to, że pan pamięta o mnie, lecz tak jak pan nie chce zostawić swoich żołnierzy, tak i ja pozostanę wśród swoich warszawiaków, którzy też są bezbronni i narażeni na wszelkie przykre konsekwencje.
- Opis: odpowiedź na propozycję gen. Juliusza Rómmla, by opuścił kapitulującą Warszawę samolotem odlatującym na Litwę.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 446.
- Nie pierwszy to raz w historii swojej Warszawa w czasie działań wojennych została zniszczona. Jesteśmy odpowiedzialni przed historią i naszymi dziećmi, aby Warszawę odbudować równie szybko, jak czynili to niegdyś nasi ojcowie.
- Opis: słowa wypowiedziane podczas konferencji prasowej 6 października 1939.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 454.
- Nie trzeba się martwić. Po wojnie odbudujemy piękniejszą Warszawę.
- Opis: słowa wypowiedziane 18 września 1939 w rozmowie z dziennikarką Karoliną Beylin.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 425.
- Patrząc na zniszczony dorobek nasz, naszego miasta, niejeden odczuwa żal. Ale wiemy, że to wszystko dla Polski, dla naszego zwycięstwa ostatecznego nad odwiecznym wrogiem, aby nasze dzieci, aby przyszłe pokolenia mogły żyć w pokoju i bezpieczeństwie. Tak chciał los historii, tę misję dziejową musi spełnić nasze pokolenie. Naszemu pokoleniu przypadł zaszczyt i trud wywalczenia niepodległości, obrony jej przed nawałą ze Wschodu i dzisiaj misja obrony jej przed barbarzyństwem germańskim i my tę misję wypełnimy.
- Opis: przemówienie radiowe, 10 września 1939.
- Źródło: Stefan Zabierowski, Legenda Stefana Starzyńskiego, „Przegląd Humanistyczny”. R. 57, nr 6 (2013), s. 55.
- Potracili głowy, żadnych instrukcji nie otrzymałem, musimy działać we własnym zakresie i liczyć tylko na siebie.
- Opis: wypowiedź o zwierzchnikach z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 2 września 1939.
- Źródło: Magdalena Stopa, Julian Kulski – prezydent okupowanej walczącej Warszawy, Editions Spotkania, Warszawa 2017, s. 67.
- Powiedz Wołodia swemu premierowi, że jeżeli nie troszczył się o los mój i los miasta w chwili, gdy je opuszczał, niech teraz troskę o to pozostawi mnie. Powiedz mu też, że ja dezerterem nie będę.
- Opis: fragment rozmowy z Włodzimierzem Jaroszewiczem, komisarzem rządu na m. st. Warszawę, przeprowadzonej w pierwszych dniach września 1939, podczas której namawiano go do ewakuacji z Warszawy.
- Źródło: Marian Marek Drozdowski, Alarm dla Warszawy. Ludność cywilna w obronie stolicy we wrześniu 1939 r., Warszawa 1975, s. 104.
- Przysyłacie nam z Paryża, z Londynu gratulacje, życzenia. Nie chcemy życzeń, nie oczekujemy już pomocy. Na pomoc już za późno. Nim przyjdzie, będzie tu rumowisko, będzie tu pokryty trupami, wyrównany plac. Oczekujemy pomsty. Oczekujemy, że podejmiecie wreszcie walkę, którą prowadzi Warszawa.
- Opis: przemówienie radiowe, wrzesień 1939.
- Źródło: Anna Zechenter, „Człowiek w ognistym deszczu”. Stefan Starzyński (1893–1939), „Biuletyn IPN”. 12 (229), grudzień 2024, s. 97–98.
- Rozmyśliłem się. Zostaję na posterunku. Trzeba bronić Warszawy. Nieszczęsne miasto.
- Opis: słowa wypowiedziane w rozmowie z dziennikarzem Kazimierzem Pollackiem, podczas której poinformował o rezygnacji z przejścia do konspiracji i pozostaniu w okupowanym mieście.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 444.
- Są stanowiska, na których trzeba zostać do końca. Mam pełną świadomość, że Niemcy mnie zniszczą.
- Opis: słowa wypowiedziane w rozmowie z Wandą Telakowską w dniu kapitulacji Warszawy 28 września 1939.
- Źródło: Anna Zechenter, „Człowiek w ognistym deszczu”. Stefan Starzyński (1893–1939), „Biuletyn IPN”. 12 (229), grudzień 2024, s. 94.
- Trzy razy tak piękną odbudujemy!
- Opis: słowa wypowiedziane podczas posiedzenia Komitetu Obywatelskiego w dniu 26 września 1939, w odpowiedzi na uwagę, iż niemieckie naloty niszczą najpiękniejsze gmachy stolicy.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 433.
O Stefanie Starzyńskim
[edytuj]- Był dla tych, którzy go słuchali, autentycznym przywódcą, bo jedynym tej rangi dygnitarzem cywilnym, który nie uciekł, który został tu z nimi, z ludem Warszawy i tej Polski, która była w zasięgu jego głosu.
- Autor: Jeremi Przybora
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 416–417.
- Nikt chyba nie zapomni jego głosu. (…) Zachrypnięty z wysiłku wlewał nadzieje w serca, które wątpiły, hartował wierzących, pocieszał pogrążonych w żałobie i żył wolą wytrwania. Miasto Starzyńskiego padło, ale się nie poddało.
- Autor: Anna Jachnina
- Opis: o prezydencie Warszawy w czasie obrony stolicy w 1939 podczas II wojny światowej.
- Źródło: Zabić wojnę śmiechem. Opowieść o Annie Jachninie - autorce słów piosenki „Siekiera, motyka…”, pomorska.pl, 14 czerwca 2010.
- O sytuacji w Warszawie więcej mówił nam ton głosu Stefana Starzyńskiego niż same słowa. Zawsze starał się być pewny siebie, pełen optymizmu – ale mikrofon to czuły instrument. Często prezydentowi nie udawało się zamaskować bólu.
- Autor: Robert St. John, korespondent Associated Press.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 417.
- Pomyśl tylko, że są zwykli ludzie,
Jak on, co zawsze wszystko chcą wypełnić dobrze.
Cicho, pieśni! Bo bracia nasi w grobach leżą.
Powrócisz, ach, powrócisz, gdy w bębny uderzą
I wojsk naszych znów kroki posłyszysz miarowe!
Na mury potrzaskane, na ulice wolne
Jako liście wawrzynu rzucisz kwiaty polne
I tych, co tam zostali, obejmiesz za głowę.- Autor: Jan Lechoń, Pieśń o Stefanie Starzyńskim
- Prezydent Starzyński odpowiadał nie tylko za los mieszkańców, ale wspierał wysiłki organizacyjne na rzecz obrony, przede wszystkim na polu zaopatrzenia i opieki nad żołnierzami. Był wreszcie duchem i głosem walczącej Warszawy i całej Polski, od rana 18 września dodatkowo najwyższym znaczeniem urzędnikiem państwowym pozostającym na posterunku.
- Autor: dr Marek Piotr Deszczyński
- Źródło: Dr M. Deszczyński: Decyzja o wszczęciu rozmów kapitulacyjnych Warszawy była całkowicie racjonalna, dzieje.pl, 1 października 2014.
- Stał się dla nas, ludności cywilnej, symbolem obrony Warszawy, a obrona Warszawy jest symbolem obrony całego narodu przed najazdem Niemców. Starzyński prostymi słowami trafia wprost do naszych serc. Jest wyrazicielem naszych uczuć, jest rzecznikiem męki i honoru Warszawy. Nastąpiło jakieś duchowe scalenie się Starzyńskiego z mieszkańcami stolicy. Starzyński uderzył w struny najszczytniejszego patriotyzmu i dlatego mieszkańcy Warszawy odpowiedzieli mu takim zaufaniem i wiarą w niego.
- Źródło: Halina Regulska, Dziennik z oblężonej Warszawy, wyd. „Pax”, Warszawa 1978, s. 78.
- Stefan Starzyński przed aresztowaniem zalecił gromadzenie dokumentacji, jaka powinna być przechwytywana.
- Autor: Jerzy Tomaszewski
- Opis: o zaleceniu Stefana Starzyńskiego przechwytywania niemieckiej dokumentacji w czasie okupacji.
- Źródło: Agnieszka Żurek, Tysiące zdjęć z powstania, 1 sierpnia 2011.
- Ten burmistrz, który prowadził swoje miasto przez cały czas walki, ten burmistrz, który okazał się bohaterem i żołnierzem, nie może być nieobecny, gdy miasto jego przechodzi pod obcą władzę.
- Autor: Tadeusz Kutrzeba
- Opis: słowa wypowiedziane celem przekonania Starzyńskiego, by wziął osobisty udział w rokowaniach w sprawie kapitulacji Warszawy.
- Źródło: Grzegorz Piątek, Starzyński. Prezydent z pomnika, Wyd. W.A.B., Warszawa 2024, s. 443.
- Uczciwie muszę przyznać, że nie wyobrażam sobie, jak i czy dalibyśmy sobie radę z zagadnieniem frontu ludności cywilnej, pomimo jej gotowości i ofiarności, gdyby nie było Starzyńskiego. Obserwując go w akcji, w działaniu, wśród dymu i gruzów, wśród jęków konających, wybuchów bomb, słowem wśród rozszalałych żywiołów, widziałem w nim człowieka zdolnego panować nad sobą i masami, jedynego przywódcę na wielką miarę, i żałowałem i żałuję, że Opatrzność kazała mu być tylko komisarzem cywilnym Warszawy.
- Autor: Tadeusz Roman Tomaszewski, szef sztabu Dowództwa Obrony Warszawy
- Źródło: Ryszard Mączewski, Adrian Sobieszczański, Jakub Jastrzębski, Grzegorz Mika, Grzegorz Nowik: Z Warszawy do legendy. Stefan Starzyński i budowa nowoczesnej stolicy 1934–1939, Wyd: Muzeum Powstania Warszawskiego, Warszawa 2025, s. 248.