Przejdź do zawartości

Jacek Dukaj

Dodaj linki
Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów
Jacek Dukaj (2009)

Jacek Dukaj (ur. 1974) – polski pisarz fantastyki naukowej.

Wypowiedzi

[edytuj]
  • Co do współczucia i empatii, to większość zmian technologicznych im sprzyja. Przy czym rozumiem empatię jako zdolność do współodczuwania czegoś, co wyobrażamy sobie, że odczuwa ktoś inny. Nie wiemy, czy to odczuwa naprawdę. Proszę zwrócić uwagę, w jaki sposób media wykorzystują empatyczność: produkują dany przekaz audiowizualny, aby zagrał na uczuciach targetu ku określonemu celowi. (…) Powszechny wzrost emocjonalności jest tym, o co chodzi władcom technologii. (…) Uczynić zaletę z podatności na manipulację; widzieć wartość w poddaniu rozumu emocjom; cieszyć się z odpodmiotowienia. Cóż może być dla nich lepszego? Niestety, obrócono przeciwko człowiekowi także to, co mieliśmy w człowieku za najszlachetniejsze.
  • Dziś doświadczamy serii silnie emocjonalnych ataków rorschachową plamą skojarzeń audiowizualnych. Linearność nie jest konieczna, a często przeszkadza; nie ma potrzeby odwoływania się do żadnej wewnętrznej narracji podmiotu. Te skojarzenia czysto estetyczne, emocjonalne są tak silne, że skutecznie oddziałują na ciebie nawet, jeśli wywodzisz się ze starej kultury języka. (…) Patrzę na tę zmianę przez pryzmat cognitive warfare – nierównowagi sił między atakującymi twoją podmiotowość a sposobami obrony autonomii umysłu. Rozbrajanie tego aparatu narracyjnego jest rozbrajaniem podmiotowości. Im mniej nasz sposób myślenia jest linearny, racjonalny, logiczny, oparty na ideach, kategoriach, tym bardziej jesteśmy podatni na oddziaływania czysto estetyczne, emocjonalne, i tym bardziej jesteśmy wobec nich bezbronni. Coś nam się przydarza i możemy tylko to przeżyć. Być przedmiotem emocji i ogniwem łańcucha reakcji.
  • Lewa strona wyobraźni wyschła Polakom do reszty. Ów brak wyobraźni, choć tak widoczny, pod szkłem powiększającym fantastyki stanowi cechę całego prądu myślowego.
  • Myślę, że powodem tak masowego oporu wobec szczepionek jest to, że nikt w Polsce takiej rachuby [między wolnościami osobistymi a wartościami wspólnotowymi] otwarcie nie przeprowadził. Nikt w ten sposób nie rozmawiał ze społeczeństwem. Założono, że wszyscy mają ten sam system wartości i że na dodatek jest to system preferowany przez klasę rządzącą. I że wobec tego pozostaje tylko egzekucja tych wartości, coraz bardziej siłowa.
  • Po pandemii społeczeństwa Zachodu będą mniej indywidualistyczne. Zostały przetrenowane i w dużym stopniu zaakceptowały konieczność ograniczenia osobistej wolności. (…) Proszę zauważyć, że do wybuchu pandemii Zachód bardzo krytykował system inwigilacji i manipulacji zaimplementowany w Chinach. Teraz robimy dokładnie to samo, jawnie, tylko inaczej to nazywamy. (…) Już nawet podświadomie autocenzurujemy się w social media, w rozmowach na Youtubie. Próbujemy odgadnąć, na co nam Big Tech aktualnie pozwala, czego zakazuje.
  • Wielkie europejskie systemy filozoficzne przyzwyczajają umysł do obsesyjnego rozpoznawania wzorców w świecie, na wszystkich poziomach rzeczywistości. I jest to ten sam mechanizm, który odpowiada za zdolność do tworzenia teorii spiskowych. „Teoria spiskowa” to pogardliwe określenie sposobu wyświetlania ukrytej natury rzeczywistości. (…) Klasyczny heglizm jest teorią spiskową; wyjaśnia wszystko, jest nieobalalny. Klasyczny marksizm tak samo. Teorie psychoanalizy potrafią tak ująć każde twoje doświadczenie życiowe, że wszystko, co powiesz przeciwko nim, tylko jeszcze bardziej je wzmacnia. (…) Poszukuję ukrytych wzorców, widzę w nich piękno. I właśnie to jest rodzajem ekstremalnego uwarunkowania przez kulturę pisma. Bo zdolność do budowania teorii opartych na abstraktach, na ideach, na kategoriach – bezpośrednio wynika z myślenia symbolami. Nie jesteś w stanie zobaczyć, dotknąć, posmakować czegoś takiego jak „demokracja”, „absolut”, „duch dziejów”. To konstrukty. Wzorce porządkujące rzeczywistość materialną, a nie do znalezienia w samej materii.
  • Zdarzyło mu się napisać Złotą galerę – zwij go autorem Złotej Galery. Popełnił to w wieku lat 15 – potem już mogło być tylko gorzej. Pisze zawsze nie to, co powinien, i gorzej, niż byłoby go stać. Sądząc po jego tekstach krytycznych, cierpi na daleko posuniętą schizofrenię. Teoretycznie można go czasami zobaczyć na spotkaniach fandomu – ale nie licz, że uda ci się to dwa razy w dekadzie. Nie marnuj czasu na czytanie jego tekstów: został porażony białym światłem filozofii i pisze w sposób kompletnie niezrozumiały i o rzeczach całkowicie wydumanych. W szczególności nie poświęcaj uwagi jego wypowiedziom o samym sobie: to patologiczny pesymista i malkontent.

Cytaty z utworów

[edytuj]

Czarne oceany

[edytuj]
 Poniżej znajdują się wybrane cytaty, więcej znajdziesz w osobnym haśle Czarne oceany.
  • (…) Instant Economic Wars: „wstrząsnąć i zagotować".
    • Źródło: rozdział 10, Wrota piekieł
  • (…) oto załapał się na ostatni wagon pociągu do nowej ery, a doprawdy niewielu z jego pokolenia nań zdążyło.
    • Źródło: rozdział 4, Pająk nocą
  • W razie reklamacji zwrot duszy gwarantowany.
    • Źródło: rozdział 4, Pająk nocą

Extensa

[edytuj]
  • Mam w sobie także takiego małego człowieczka, on zwierza mi się z waszych dramatów i radości; albo też naciągam sobie jego skórę i wtedy sam ich doświadczam. Nienawidzę, kiedy chcę. Boję się, kiedy chcę. Kocham, kiedy chcę. Pożądam, kiedy chcę – szeptał nieprzerwanie. – Teraz pożądam. Daj nam swoją extensę. Daj. Daj. Daj. Daj. Daj. Daj.
    • Źródło: rozdział 6.
  • Możesz zawinąć się w dowolną formę. Chcesz być człowiekiem? Proszę bardzo! Ale może wolisz układ planetarny?
    • Źródło: rozdział 6.
  • Na tym wszak polega tabu, iż prawo nie musi go nawet sankcjonować, tabu jest przed prawem. (Co wszakże jest przed tabu…?)
    • Źródło: rozdział 2.
  • Wiedza na nic się jednak nie zda przeciwko uczuciom, zwłaszcza nocą.
    • Źródło: rozdział 6.
  • W każdej dziedzinie ci najlepsi pozostają niedocenieni – z definicji: bo nie ma nikogo, kto mógłby ich naprawdę docenić.
    • Źródło: rozdział 3.
  • Zło nie wciska się przemocą – wybieramy je, ponieważ jest atrakcyjniejsze.
    • Źródło: rozdział 3.

Inne pieśni

[edytuj]
 Poniżej znajdują się wybrane cytaty, więcej znajdziesz w osobnym haśle Inne pieśni.
  • – Mam żonę i dzieci!
    – To groźba, czy propozycja?

Linia oporu

[edytuj]
  • Ale czy można upłynniać w nieskończoność? Co będziecie zmieniać w świecie płynności absolutnej?
  • Chciałum uciec, wymknąć się samojednu, ale gdziem się nie obróciłu, i tak w polu było mi polno, a w lesie – leśno. Nie uciekniesz od samego siebie. Nie wypłyniesz w nowe geografie, gdy nadal stara głowa je wyświetla.
  • Jedyny biznes w nieskończoności: produkcja sensów życia.
  • Kiedy ostatnio udało ci się przeczytać w skupieniu od początku do końca dłuższy tekst klasyka? Kiedy samodzielnie przeprowadziłeś bardziej skomplikowane wnioskowanie? Wypowiedziałeś sąd w zdaniach pełnych i płynnych? Kiedy? Czytacie z doskoku. Wnioskujecie przez sąsiedztwo obrazów, sąsiedztwo emocji. Decydujecie, wróżąc z gestaltu. Wasze myśli są jak serie z kałasznikowa, mowa jak wodospad tagów, życie jak slideshow. Budzisz się – i w tym momencie świat rozszarpuje cię na strzępy.
Uwaga: W dalszej części znajdują się słowa powszechnie uznawane za wulgarne!
  • Temida z zawiązanymi oczami ssie kutasa Proteusza.
  • Uzyskawszy technologiczne narzędzia do autoewolucji, człowiek uczynił samego siebie zmienną kulturową. Człowiek nie jest przedmiotem gry. CZŁOWIEK JEST GRĄ.

Lód

[edytuj]
 Poniżej znajdują się wybrane cytaty, więcej znajdziesz w osobnym haśle Lód (powieść).
  • Cel życia jest poza życiem.
  • Jestem trzeźwy jak pięć laplasjanów.

Oko potwora

[edytuj]
  • Pora eksplodować granat umysłu.
  • Są ekosfery biologii, ale są jeszcze mocniej rozdzielone ekosfery umysłu: nie przecinają się, nie mają punktów wspólnych, nie dzielą zasobów ani przestrzeni życiowej. I czy przejścia między nimi w ogóle byłyby możliwe?

Perfekcyjna niedoskonałość

[edytuj]
  • Cała kultura opiera się na udawaniu. Że jesteśmy kulturalni.
  • Demokracja jest sprzeczna z prawami fizyki.
  • Ist­nieją tylko rzeczy logicznie sprzeczne i niesprzeczne. Pierw­sze są niemożliwe, drugie – konieczne.
  • Nie istnieje i nie może istnieć żaden taki system etyczny, żaden uniwersalny, spójny wzorzec za­chowania, mniej lub bardziej rozwinięty zbiór przykazań… których stosowanie gwarantowałoby człowiekowi pewność słusznego wyboru.

Po piśmie

[edytuj]
  • Empatyzować można tylko z już żyjącymi. Empatia wobec bytów hipotetycznych, przyszłych – to nie empatia, to inne zupełnie ćwiczenie umysłu. Toteż w postpiśmienności łatwo i coraz łatwiej przychodzi nam podejmować decyzje z kosztem przesuniętym w przyszłość: na przyszłych nas, na nasze dzieci, wnuki, bezimiennych i pozbawionych twarzy potomków. Stąd rekordowe długi publiczne i życie na kredyt całych społeczeństw: ci, którzy będą musieli zapłacić za naszą nadmiarową konsumpcję, nie są do przeżycia. Podobnie – przyszłe ofiary dzisiejszej ruiny ekologicznej.
  • Jak to było z pismem? Najpierw pojawia się technologia – ona zmienia pole i zasady gry. Dopiero potem orientujemy się, że pozostając nadal na szczycie starych hierarchii, przegrywamy w realnym świecie. Tak się musieli czuć mędrcy świata oralnego w konkurencji z bezczelnymi dziećmi pisma.
    I tak czują się dziś, w okresie przejściowym do pełnej kultury transferu przeżyć, rekordziści IQ myślunku pisma – przegrywający z ledwo piśmiennymi młodziakami urodzonymi w świecie rozbuchanych technologii audio i wideo; niepiszącymi, bo przeżywającymi.
  • Kapitaliści inwigilacyjni odkryli w końcu, że dane pozwalające najlepiej przewidywać zachowanie zdobywa się na drodze interwencji, nakłaniając, popychając, nastrajając i naganiając nas ku zachowaniom przynoszącym zysk. Presja konkurencji spowodowała, że maszynowe procesy nie tylko znają nasze zachowanie, ale też kształtują je w wielkiej skali. Po takim przeorientowaniu z wiedzy na władzę już nie wystarcza automatyzacja przepływów informacji o nas; celem jest teraz automatyzacja nas samych.
  • Myślunek postpiśmienny inaczej stawia sprawę. Po co w ogóle rozwiązywać rzeczywistość? Rzeczywistość można wybrać.
  • Nazwiska celebrytów to tymczasowe miana rzek przeżyć zbierających aktualnie najsilniejsze przepływy w lokalnym – lub globalnym – dorzeczu kultury.
  • Polityka postpiśmienna jest formą osobistej ekspresji. Nie jest społecznym mechanizmem służącym do wspólnego zmieniania rzeczywistości ku ustalonym celom ani do regulowania hierarchii władzy. Jest bezpośrednią pochodną definiującej mnie kombinacji przeżyć i służy przede wszystkim do sygnalizowania przeżycia „bycia mną”. Sygnalizowania, narzucania, epatowania; do transferu tego przeżycia na poziomie politycznych prezentacji.
  • Technologie bezpośredniego transferu przeżyć rozwijają się ku takiej „naturalności” przekazu, by mógł on w całości zastąpić pierwotne środowisko bodźców.
  • W kulturze oralnej wszelkie nowatorstwo jawi się zagrożeniem. Oznacza ryzyko zniszczenia wiedzy zachowanej w formułach, rytuałach, wzorcach. Nie ma tam bowiem pewnego sposobu, by po zmianie wrócić do oryginału – oryginał nie istnieje poza tymi formułami, rytuałami, wzorcami. To tak jakby każdy czytelnik jednego z egzemplarzy książki przez wyrwanie z niej kartki zaburzał treść we wszystkich innych jej egzemplarzach.
    (…)
    Wbudowana w kulturę oralną była agonistyczność: walka, spór. Głos był narzędziem przemocy.
    Pismo w kontraście oznacza wiedzę „chłodną”, oderwaną od cielesności, od życia; dotyczącą zobiektywizowanych prawd. Zobiektywizowanych – to znaczy nie mających związku z konkretnym człowiekiem.
  • Wystarczy trochę „pobywać” po salonach i posłuchać, wedle jakiego klucza układają się dziś znajomości i kariery i strategie personalne. Nie ten sam najnowszy model iPhone’a, nie najdroższe zegarki, nie limitowane sneakery i nie najmodniejsza rzeźba ciała ustanawiają tę łączność duchową – lecz odkrycie między dygresjami i pozami, że piliśmy wino w tej samej tawernie na Sycylii, spaliśmy na Islandii u tego samego gospodarza i medytowaliśmy w tej samej kalifornijskiej pustelni mindfullness. Takie przeżycia wymagają jeszcze osobistego, fizycznego zaangażowania. Stąd też ich wymuszona ekskluzywność. Lecz ze wszech sił dążymy do ich pełnego zapisu i transferu, do powielalności i powszechności. Do monetyzacji. Bo jak się obwąchuje i parzy duchowo plebs? Tak samo – tylko że po taniości. Oglądaliśmy te same seriale. Chodziliśmy na te same koncerty. Żyjemy tych samych celebów. Gramy w te same gry.
  • Zapytaj sam siebie: jeśli mogę się przetworzyć i zrekonfigurować całkowicie swobodnie, bez żadnych ograniczeń, to kim jestem?

Ruch generała

[edytuj]
 Poniżej znajdują się wybrane cytaty, więcej znajdziesz w osobnym haśle Ruch generała.
  • Była to masakra. Tak się miażdży insekty między palcami. Aż do początku drugiej ćwierci knota, kiedy to włączył się Żelazny Generał. Wówczas masakra trwała dalej – odwróciły się natomiast gradienty śmierci.

Serce ciemności

[edytuj]
  • Dzieciństwo to czas białych plam na mapach świata.
    • Źródło: s. 14.
  • Tak śnimy i tak żyjemy – samotnie.
    • Źródło: s. 60.
  • Życie! nic dziwniejszego! – bezlitosna logika tajemniczej maszynerii nakręconej do niewykonalnego zadania.
    • Źródło: s. 146.

Szkoła

[edytuj]
  • Nie pytałeś o prawo szkół do mordowania milionów, ponieważ dla ciebie było ono oczywiste: siła.
  • Nikt nie stworzył esperanta marzeń nocnych, onirystycznej mowy ciszy, języka zawierającego słowa definiujące stany i bodźce istniejące jedynie po ciemnej stronie jawy.

W kraju niewiernych

[edytuj]
  • Banał, w odpowiedniej chwili powtórzony, potrafi odzyskać zatarte piękno starożytnej mądrości.

IACTE

[edytuj]
 Poniżej znajdują się wybrane cytaty, więcej znajdziesz w osobnym haśle IACTE.
  • Liczył stopnie, żeby nie myśleć – źle myśleć podczas bitwy, oddaj się teraźniejszości, strach to dziecko czasu przyszłego. Stopień. Stopień. Stopień.

Inne

[edytuj]
  • Adaś bardzo chciał mu uwierzyć. Ale wiedział, że księża opowiadają o różnych dziwnych rzeczach, których naprawdę nie ma, tylko, że nie można mówić, że ich nie ma.
    • Źródło: Wroniec
  • Czy „początek”, principio, jest po prostu tym, co przychodzi w czasie przed wszystkim innym, czy też tym, co jest przed czasem – tym, od czego czas zależy?
    • Źródło: Piołunnik
  • Dialektyka nie może się zatrzymać i cofnąć do tez dawno przezwyciężonych.
    • Źródło: Piołunnik
  • – I jak to sobie wyobrażasz? Pójdzie bruta w całym kraju, zarżniecie robotnych i nagle z socjału spłyną na was wszelkie luxusy? Idioci. Dopiero pożałujecie, jak nie będzie u kogo lepperować! Bez ONYCH, bez nas – co zostanie z socjerów?
    – Nic. Będą socjerami, jedynie dopóki istnieją jacyś panowie, od których da się wylepperować socjał. Wyprowadzę ich z tej niewoli. Zmuszę do wolności. Zmienią się tylko wtedy, gdy nie będą mieć innego wyjścia.
    – Zawsze będą posiadać inne wyjście, zawsze będą posiadać werki.
    – Teraz werki mają ich. Socjerzy są polskimi Murzynami nano. Widzisz to.
    • Źródło: Crux
  • Najwspanialsze twory człowiecze poczynają się z nienawiści, najczyściej lśni ostrze w ciemnościach nocy.
    • Źródło: Gotyk
  • Opowiedziane pochodzi z nieopowiedzianego. Nieprawda, że na początku było Słowo – to był jedynie początek tego, co można już nazwać i zapisać.
    • Źródło: Piołunnik
  • Polityka jest jedynie sztuką konsumpcji przywilejów.
    • Źródło: Xavras Wyżryn
Źródło: „https://pl.wikiquote.org/w/index.php?title=Jacek_Dukaj&oldid=643191”