Ferdydurke (film)

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ferdydurke (ang. 30 Door Key) – polsko-francusko-brytyjski film surrealistyczny z 1991 roku w reżyserii Jerzego Skolimowskiego, będący adaptacją powieści Ferdydurke Witolda Gombrowicza. Autorzy scenariusza: Jerzy Skolimowski, Michael Lyndon, Joseph Kay.

O Ferdydurke[edytuj]

  • Ani adaptacja Skolimowskiego – ani żadna zresztą inna adaptacja Ferdydurke – nie może zastąpić lektury, z tej prostej przyczyny, że w książce Gombrowicza dominująca rola przypada narracji. To narracja tłumaczy wszystkie absurdy fabuły, przeprowadza nas przez wszystkie meandry dziwnego procesu przyczynowo-skutkowego, na którym opiera się logika wewnętrzna zdarzeń. Bez narracji zdarzenia owe zdają się uszeregowane arbitralnie i niekiedy bezsensownie. Reżyser musi oczywiście zastąpić czymś brak wyjaśniającego komentarza, wprowadzić w swoją inscenizację rodzaj spoiwa. Tę rolę pełni u Skolimowskiego historia: akcja filmu rozgrywa się wiadomie przed drugą wojną światową, która niebawem zniszczy świat Gombrowicza. Ta historyczna konkretność źle służy filmowi, odbiera mu bowiem właściwą książce uniwersalność. Zresztą i w warstwie fabularnych zdarzeń reżyser wprowadził szereg zmian uniemożliwiających podstawienie filmu zamiast książki. Najważniejsza jest jednak wielowarstwowa i wielopodmiotowa struktura przekazu, której film na razie nie potrafi uzyskać. Dlatego zachęcam do obejrzenia filmu Skolimowskiego, ale zaznaczam, iż w żadnym przypadku nie zastąpi to lektury. Uroki Ferdydurke poznawać trzeba, przedzierając się przez jej językowe gąszcza bez wsparcia ze strony filmowych obrazów. Dopiero taka przygoda intelektu i wyobraźni może nam dać pojęcie o rzeczywistach wymiarach Gombrowiczowskiego dzieła.