Car

Car – tytuł władców słowiańskich, w polskiej kulturze utożsamiany z władcami rosyjskimi.

Gdy umierają wielkie religie, wyłaniają się religie wypaczone – sekty. Zawsze jest tak. Wtedy się wyłaniają bożki – to jest ta charyzmatyczna władza wodza, jeszcze przed Stalinem, on jest ten jedyny, nikomu się nie ufa i wybiera się wtedy jednego, któremu się ufa. To jest stara historia. To sięga co najmniej czasów romantyzmu. (…) polityka jest taką zbrodnią i hańbą, że lepiej, aby jeden człowiek wziął na siebie całą tę hańbę. W ten sposób narodowi została ta hańba oszczędzona. Tu było teoretyczne uzasadnienie autokracji rosyjskiej: car poświęca się, bierze na siebie hańbę za cały naród, hańbę prowadzenia państwa. I tu znowu ta krew przelana, te straszliwe zbrodnie, jakie się działy, tak, ale tu jest ta uświęcona osoba tego idola, właśnie tego cara czy Lenina, charyzmatycznej osoby, która odkupuje wszystko, w której pokłada się najwyższe nadzieje, i ona bierze na siebie cały grzech.
- Autor: Aleksander Wat, Mój wiek. Pamiętnik mówiony
- Zobacz też: hańba, władza

Ja car – niewolnik – robak – ja Bóg!
- Autor: Gawriła Dierżawin, oda Bóg, 1784

Ludzie potrzebują cara, którego mogą czcić, dla którego mogą żyć i pracować. (…) Ludzie rosyjscy są monarchistami.
- Autor: Józef Stalin
- Źródło: Edvard Radzinsky, Stalin: The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia’s Secret Archives, Anchor Books, Londyn 1997, s. 323.

Może w moim pokoleniu
Zrodzi się Palen dla cara.
- Autor: Adam Mickiewicz, Dziady, część III, wiersz 430–431

– Mój kochany – cicho powiedziała jaśnie wielmożna panna. – Nareszcie…
Car stał w miejscu, patrzył na nią, nie odrywając oczu, i jak się zdawało, nie mógł ruszyć się z miejsca. Wówczas ona sama zrobiła krok ku niemu, objęła go swoimi szczupłymi białymi rękami i zaczęła całować w policzki, w czoło, w usta. I od razu pierwszym dotknięciem ust jakby uleczyła go z paraliżu.
– Maryna! – Ze wzruszenia car nie powiedział nic więcej, tylko mocno przytulił ją do siebie.
- Autor: Boris Akunin, Książka dla dzieci
- Zobacz też: Maryna

Nie dbam jaka spadnie kara,
Mina, Sybir czy kajdany,
Zawsze ja wierny poddany
Pracować będę dla cara.
- Autor: Adam Mickiewicz, Dziady, część III, wiersz 419–422

W logice europejskiej jesteście podmiotami, jednostka jest podmiotem. Dla nas to zupełnie nie tak. Car jest podmiotem, przywódcą. A my jesteśmy częścią tej postaci. To radykalnie inna podmiotowość niż ta, którą charakteryzuje się demokratyczny Zachód. Mamy witalizm. Jest jeszcze jedna różnica. To nie jest autorytaryzm narzucony z góry. To autorytaryzm żądany od dołu. To rodzaj monarchii przed monarchią. To nie jest dyktatura narzucona nam przez dyktatora, ale żądana przez większość, ponieważ jest żądaniem obecności podmiotu.
- Autor: Aleksandr Dugin
- Źródło: wywiad dla „The Economist”, 28 listopada 2017.
- Zobacz też: Rosjanie, autorytaryzm