Rusyfikacja

Aleksandr Apuchtin – jeden z najgorliwszych realizatorów polityki rusyfikacji

Rusyfikacja – proces, szczególnie nasilony w okresie zaborów, w którym państwo rosyjskie dążyło do wynarodowienia Polaków poprzez stopniowe narzucanie języka, kultury, sztuki, religii prawosławnej i zwyczajów rosyjskich.

• Lekcje się kończą… W bramie szkolnej, widząc już przed sobą ulicę, chłopiec rozmawia najswobodniej, gdy naraz wyskakuje zaczajony za bramą organ władzy szkolnej i chwyta go za rękę, mówiąc:
  – Jeszcześ nie przestąpił progu gimnazjum, a mówisz po polsku! Wracaj do kozy!
  • Autor: Roman Dmowski, Ze studiów nad szkołą…, 1895, cyt. za: Tomasz Małkowski, Jacek Rześniowiecki, Historia III. Podręcznik do klasy III gimnazjum, s. 215.

• Nie dawaj nigdy wolności Polakom, starając się doprowadzić do końca trudne dzieło zrusyfikowania tego kraju.
  • Autor: Mikołaj I Romanow
  • Opis: fragment ułożonego przez siebie testamentu politycznego dla jego syna Aleksandra II Romanowa.
  • Źródło: Kronika Polski. W boju i na tułaczce: 1831–1846, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, Kraków 1998, s. 4.

• Wszelka czynność rządowo-policyjna zmierza u nas zawsze w gruncie rzeczy do jednego i tego samego celu: do wzmocnienia ucisku politycznego i rusyfikacji. Czy rząd zakłada rosyjsko-polskie biblioteczki ludowe pod pozorem szerzenia oświaty; czy organizuje kuratoria trzeźwości, mające niby to za zadanie walkę z pijaństwem – zawsze wyłazi, jak szydło z worka, jedno i to samo dążenie: ogłupiać ludzi i przerabiać ich na stado spokojnych, uległych, zmoskwiczonych poddanych cara.
  • Autor: Józef Piłsudski, Z powodu jubileuszu Puszkina, „Robotnik”, 4 czerwca 1899, nr 31, s. 2–4.
  • Źródło: Bohdan Urbankowski (wybór i wstęp), Myśli, mowy i rozkazy, Wydawnictwo Kwadryga, Warszawa 1989, ISBN 83-85082-01-8, s. 39.