Voltaire

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów

Voltaire (1694–1778), francuski filozof, wolnomularz, dramaturg i poeta.

A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

[edytuj] B

• Bardzo roztropnie jest wątpić.

[edytuj] C

• Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego nie miało nic wspólnego z Rzymem ani w ogóle z cesarstwem.

• Cierpliwość wydaje się nam niczym. A jednak, cóż to za wydatek energii!

• Chcąc zmusić ludzi, aby dobrze o nas mówili, jedyny to sposób – czynić dobrze.

• Człowiek musiał popsuć trochę swoją naturę, bo nie rodzi się wilkiem, a jest wilkiem.

• Człowiek wolny idzie do nieba taką drogą, jaka mu się podoba.

• Człowiek zrodzony jest, aby żyć w konwulsjach niepokoju lub też w letargu nudy.
  • Źródło: Kandyd czyli optymizm.
  • Opis: Słowa Marcina, manichejczyka

[edytuj] D

• Dla większości mężczyzn poprawić się, znaczy zmienić wady.

[edytuj] G

• Gdyby Bóg nie istniał, koniecznością stałoby się wynalezienie go.
  • Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer. (fr.)
  • Źródło: Epitre à l'auteur du nouveau livre des trois imposteurs, wiersz 22 (1769)
  • Opis: podobna myśl występuje w pismach arcybiskupa Canterbury Johna Tillotsona (1630–1694)
  • Alternatywne tłumaczenie: Gdyby Boga nie było, należałoby Go wymyślić.

[edytuj] J

• Jeżeli Bóg stworzył człowieka na obraz i podobieństwo swoje, człowiek oddał mu wet za wet.

[edytuj] K

• Kobieta umie dochować tajemnicy. Tajemnicy swojego wieku.

[edytuj] L

• Lekarze zapisują lekarstwa, o których niewiele wiedzą, na choroby, o których wiedzą jeszcze mniej, ludziom, o których nie wiedzą nic.
  • Zobacz też: lekarz

• " Lepiej" jest wrogiem " dobrego".
  • Le mieux est l'ennemi du bien. (fr.)
  • Źródło: Dictionnaire philosophique. Art dramatique, 1764
  • Opis: znane już wcześniej, występuje w komentarzu M. Giovanniego do Dekameronu Boccaccia (1574). Podobne zdanie występuje w Królu Learze, akt I, scena 4 Szeksipra (1607)

• Ludzie używają słów tylko po to, by ukryć swe myśli.
  • Źródło: Le Chapon et la poularde (Kapłon i pularda)
  • Opis: myśl pochodzi ze starożytności, cytowana później nie tylko przez Voltaire'a

[edytuj] M

• Mężczyzna jest zazdrosny z chwilą, gdy zaczyna płonąć. Kobieta – jeszcze zanim pokocha.

• Myśli służą usprawiedliwianiu ludzkich występków, a słowa ukryciu myśli.

[edytuj] N

• Należy pisać tak, jak się mówi.
  • Źródło: Dictionnaire philosophique. Style. (1764)

• Nie dość zapewnić komuś zbawienie, trzeba mu jeszcze dać środki do życia.
  • Zobacz też: religia

• Nie rozumiem, doprawdy, jak mogło przyjść Chrystusowi do głowy, dać się przez takie jak wy kanalie ukrzyżować.
  • Zobacz też: religia

• Nieszczęsny rodzaj ludzki tak został stworzony, że ci, którzy poruszają się po gościńcu, zawsze będą obrzucać kamieniami tych, którzy wytyczają nowe szlaki.
  • Zobacz też: postęp

• Niewolnicy złymi są wojownikami, chyba że walczą o własną wolność.

• Nie zgadzam się z Twoimi poglądami, ale po kres moich dni będę bronił Twego prawa do ich głoszenia.
  • Je ne suis pas d'accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu'au bout pour que vous puissiez le dire. (fr.)

[edytuj] O

• Ogromnie lubię kobiety, zwłaszcza kiedy są ładne i uległe.
  • Zobacz też: kobieta

• Odpowiadacie, że to wielka różnica, że wszystkie religie są dziełami ludzi, a tylko Kościół katolicki, apostolski i rzymski jest dziełem Boga.

[edytuj] P

• Pełno na ziemi ludzi co nie zasługują, by do nich mówić.

• Pierwszy miesiąc małżeństwa jest [...] miesiącem miodu, drugi zaś miesiącem piołunu.
  • Źródło: Zadig, czyli Los, 3 z 1747 roku, tłumaczenie Tadeusz Żeleński-Boy

• Pierwszym prorokiem był pierwszy nikczemnik, który spotkał grupę frajerów.

• Praca oddala od nas trzy wielkie niedole – nudę, występek i ubóstwo.

• Prawdziwe dzieje Jezusa to prawdopodobnie dzieje sprawiedliwego człowieka, który potępił grzechy faryzeuszów i którego faryzeusze skazali na śmierć. Potem zrobiono zeń proroka, a po trzech stuleciach – Boga: oto jak działa ludzki rozum.

• Przesądy są rozumem głupców.

• Przychodząc na świat płaczemy. Inni się śmieją. Umierając śmiejmy się, niech płaczą inni.

• Przypadek to słowo pozbawione sensu; nie ma niczego, co nie miałoby swoich przyczyn.
  • Zobacz też: przypadek

[edytuj] R

• Rozważ, jak trudno jest zmienić siebie, a zrozumiesz, jak znikome masz szanse zmienić innych.

[edytuj] S

• Szczęście jest stanem ducha, a więc nie może być trwałe.
  • Zobacz też: szczęście

• Szukający szczęścia jest jak pijak, który nie może trafić do domu, ale wie, że ma dom.

[edytuj] T

• Tak oto właśnie pisze się historię.
  • Et voilà justement comme on écrit l'histoire. (fr.)
  • Źródło: Charlot ou la Comtesse de Givry, I, 7 (1767)
  • Opis: występuje wcześniej w liście Voltaire'a do markizy du Deffand z 24 września 1766 roku. Prawdopodobnie jest aluzją do traktatu Lukiana Jak należy pisać historię

• Tak toczy się światek.
  • Le Monde connu comme il va. (fr.)
  • Źródło: tytuł powiastki filozoficznej z 1746 roku, przekład Tadeusz Żeleński-Boy

• Taka jest słabość rodzaju ludzkiego i taka jego przewrotność, że niewątpliwie na lepsze mu wychodzi znosić jarzmo wszelkich możliwych zabobonów, byleby nie były zabójcze, niż żyć bez religii. Człowiek zawsze potrzebował wędzidła, a chociaż okrywał się śmiesznością składając ofiary faunom, satyrom i najadom, rozsądniej i korzystniej było czcić te fantastyczne wyobrażenia bóstwa niż oddać się ateizmowi.

• To nie jest czas, by robić sobie nowych wrogów.
  • Opis: słowa Voltaire'a na łożu śmierci, gdy ksiądz zapytał go, czy wyrzeka się diabła

• To, co jest prawdą w jednej epoce, staje się błędem w innej.

• Trzeba rozdeptać to łajdactwo.
  • Opis: o klerze katolickim

• Trzeba uprawiać nasz ogródek.
  • Il faut cultiver notre jardin. (fr.)
  • Źródło: Ostatnie słowa powieści Kandyd, czyli optymizm

[edytuj] O

• Optymizm to obłęd dowodzenia, że wszystko jest dobrze, kiedy nam się dzieje źle.
  • Źródło: Słowa tytułowego bohatera z powieści Kandyd, czyli optymizm
  • Zobacz też: optymizm

[edytuj] U

• Uczony zna dobrze wartość pieniądza, ale bogaty nie zna wartości wiedzy.
  • Zobacz też: pieniądz, wiedza

[edytuj] W

• Wspaniale być skromnym, gdy się jest wielkim.

• Wszyscy ludzie byliby sobie równi, gdyby nie mieli potrzeb.

• Wszystkie wielkości świata nie są warte dobrej przyjaźni.
  • Zobacz też: przyjaźń

[edytuj] Z

• Zabierzcie stąd tę szubienicę!
  • Otez – moi cette potence! (fr.)
  • Opis: do rzemieślników – cieśli o olbrzymim drewnianym krzyżu, stojącym na cmentarzu w jego dobrach.

• Zdrowy rozsądek jest czymś pośrednim między inteligencją a głupotą.
  • Zobacz też: głupota

• Zniszczyć infamię.
  • Ecrasez l'infâme. (fr.)
  • Opis: o panującej we Francji religii katolickiej. Zdanie to stało się mottem antyklerykałów.