Marian Zdziechowski

Marian Zdziechowski (1861–1938) – polski historyk idei i literatury, filolog, filozof, krytyk literacki i publicysta, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.

Różnolity narodowościowo kraj nasz stanowi część Litwy historycznej – i nas – ludzi mego pokolenia – wychowywano jako Litwinów, oczywiście w tym znaczeniu, w jakim był nim Mickiewicz, gdy wołał »Litwo, ojczyzno moja«. [...] I gdyby mię dziś zapytano, kim w głębi serca się czuję, powiedziałbym, że czuję się obywatelem W. K. Litewskiego nierozerwalnie Unią złączonego z Polską. Gdy widzę powiewający tu z Góry Zamkowej sztandar z orłem, a bez pogoni, odczuwam to jako krzywdę sobie wyrządzoną.
- Źródło: Widmo przyszłości, s. 3.
- Zobacz też: Wilno

Pierwiastek zachowawczy w idei ukraińskiej

Gdyby i u nas dojść miało do wyboru między dwojgiem złego: Polską zsowietyzowaną i przyjmującą ukazy od towarzysza Stalina a Polską sprzymierzoną z państwem ukraińskim i w pewnej mierze od niego uzależnioną wskutek ogromu jego i potęgi, nie zawahałbym się, ku zgorszeniu naszych komunizujących „polaczków”, złożyć swój podpis na pakcie, który by mi podał Ukrainiec konserwatysta Wasyl Kuczabski.
- Źródło: Pierwiastek zachowawczy w idei ukraińskiej, „Przegląd Współczesny” 1937.
- Zobacz też: Wasyl Kuczabski

Rzeczywistym winowajcą ostatecznego wytępienia polskości na ziemiach kresowych, zagarniętych przez bolszewików, nie jest polityka polska wobec ukrainizmu, lecz traktat ryski.