Jan Stachniuk

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Stachniuk (1905–1963) – polski publicysta, myśliciel polityczny, filozof.

Człowieczeństwo i kultura (1946)[edytuj]

  • Dobrem jest to wszystko co jako czyn procesy kulturowe wzmaga, złem zaś co je osłabia.
  • Osią dziejów ludzkości na globie ziemskim nie jest walka ducha z materią, egoizmu z altruizmem, Boga z szatanem, nie jest też walka ani ras ani klas, lecz walka o władztwo nad człowiekiem. (...) Każdy z nas jest polem zaciekłego boju między ciągiem kulturowym i ciągiem wspakulturowym.(...) Ciąg kulturowy jest procesem stawania się, wzbierającej potęgi i mocy, bogactwa i dynamiki życia.
  • Prawdą jest to, co owocne, skuteczne, przydatne do realizacji, co może być już włączone w pomost spełniającego czynu pragmatycznego. Dążymy do prawdy, to znaczy - kształtujemy zastaną rzeczywistość emocjonalną, pojęciową, wyobrażeniową, materialną tak, by stała się przydatna do budowania ciągu kulturowego. Coś, co wczoraj było prawdą, dziś już może nią nie być. Dane pojęcie, norma, uczucie, wyobrażenie czy działanie mogło być w swoim czasie prawdą, dobrem, a następnie atrybuty dobra i prawdy stracić. (...) Oczywiście, prawda musi być niezmiennie jedna i „odwieczna” tam, gdzie ciąg kulturowy jest w gruzach i gruzy te obejmują również świat duchowy. Tam każdy czyn skuteczny kulturowo jest „złem”, a więc zadaniem „prawdy” jest go uniemożliwić w ogóle; stąd „wieczystość prawd”, tym samym odwiecznie paraliżujących kulturę.
  • Zasadniczą właściwością człowieka jest geniusz tworzycielski, czyli zdolności wiązania żywiołów psychiki ludzkiej z żywiołami natury w taki sposób, że powstaje nowy i potężny kształt mocy, temuż człowiekowi podległy.

Inne[edytuj]

  • Charakter narodowy jako suma dyspozycji duchowych decydujących o postawie życiowej milionów jednostek, wyznacza rytm życia, tempo rozwoju cywilizacyjnego.
    • Źródło: Dzieje bez dziejów, 1939
  • Istotą katolicyzmu jest megalomania pomieszana z cynizmem.
    • Źródło: Dzieje bez dziejów, 1939