Akcja „Wisła”

Akcja „Wisła” – operacja „Wisła” (ukr. Операція „Вісла”, w języku polskich Ukraińców zwykle Акція „Вісла”) – akcja pacyfikacyjna o charakterze polityczno-wojskowym przeprowadzona w latach 1947–1950 przez struktury państwowe Polski Ludowej przeciwko Ukraińskiej Powstańczej Armii i Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów działającym na terytorium państwowym RP, w celu odcięcia walczących oddziałów UPA od naturalnego zaplecza. Polegała ona na masowej deportacji – wysiedleniu całych wsi i osad oraz rozproszeniu ludności cywilnej z terenów Polski południowo-wschodniej (obszary na wschód od Rzeszowa i Lublina), głównie na Ziemie Zachodnie, która objęła Ukraińców, Bojków, Dolinian i Łemków i mieszane rodziny polsko-ukraińskie.

• Bo i o co się handryczyć? O chorych wynoszonych z domów w łóżkach, ponieważ do deportacji kwalifikowali się wszyscy Ukraińcy? O brak opieki medycznej i głód w transportach? (...) O gwałty w punktach zbornych i na stacjach zakładowych? Słynął z tego Przeworsk, gdzie bicie, rozbieranie kobiet do naga i gwałty należały do metod przesłuchań; jeśli jakaś się broniła, znaczy, że była banderówką, i wieziono ją do obozu koncentracyjnego w Jaworznie. Spalono kilkadziesiąt wysiedlonych wsi. Niszczono cerkwie. Polscy cywile, ale też żołnierze, milicjanci i ubowcy rozkradali majątek deportowanych, kiedy ci stali pod karabinami tuż za progiem własnych domów. Niektórych funkcjonariuszy postawiono za to przed sądem.
  • Autor: Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”, wyd. Czarne, Wołowiec 2017, s. 100.

• Nikt nie pytał o lojalność Ukraińców wobec Polski Ludowej. Każdy był wrogiem. Wywożono więc członków PPR, funkcjonariuszy milicji i Urzędu Bezpieczeństwa, byłych żołnierzy Armii Czerwonej i Wojska Polskiego, partyzantów Armii Ludowej, a wśród nich – tak, tak – kombatantów walk z UPA.
  • Autor: Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”, wyd. Czarne, Wołowiec 2017, s. 27.
  • Zobacz też: Ukraińcy

• PRL w dużej mierze był spełnioną endecką utopią: państwo jednego narodu, gdzie mieszkają Polacy, a wszyscy inni powinni te ziemie opuścić. Takie działania władz PRL cieszyły się bardzo szerokim poparciem społecznym. Nie tylko powrót na Ziemie Odzyskane i wysiedlenie stamtąd Niemców, ale także akcja „Wisła” i represje wobec Ukraińców.
  • Autor: Lech Nijakowski
  • Źródło: rozmowa Jakuba Majmurka, Zrzućmy całe zło na komunistów, krytykapolityczna.pl, 6 marca 2012.
  • Zobacz też: endecja, PRL

• Ten sam urzędnik [IPN], który uznał akcję „Wisła” za legalną, prowadził też śledztwa w sprawie sowieckich deportacji Polaków na Syberię i do Kazachstanu. Kwalifikował je jako zbrodnie komunistyczne i zbrodnie przeciwko ludzkości.
  • Autor: Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”, wyd. Czarne, Wołowiec 2017, s. 206.
  • Zobacz też: IPN

• W chwilach trwogi podczas tragedii wypędzenia w 1947 r. we wszystkich cerkwiach dzwoniły dzwony.
  • Autor: Stefan Hładyk
  • Źródło: Juszczenko na „Łemkowskiej Watrze”, wprost.pl, 21 lipca 2007.