Czaka

Czaka (1787?–1828) – twórca i król zjednoczonego państwa Zulusów.

O Czace i jego rządach[edytuj]

Na gołej głowie nosił opaskę ze skóry wydry, w którą powtykane były pęki niezwykłych ciemnoczerwonych piór, a na przedzie sterczało pionowo pojedyncze, długie na ponad pół metra, lśniące pióro niebieskiego żurawia. Z ramion i klatki piersiowej zwisały mu frędzle blisko dziesięciocentymetrowej długości z „ogonów” spreparowanych z futra cętkowanej żenety i niebieskoszarej małpy. Z bioder prawie do kolan, całkowicie owijając ciało, zwieszał się kilt z niezliczonej ilości podobnych „ogonów” z tychże samych futer.
- Autor: Henry Fynn, The Annals of Natal: 1495–1845 (zebrał John Bird), cyt. za: Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, s. 36, tłum. Jolanta Sawicka.

Oniemieliśmy ze zdumienia na widok porządku i dyscypliny panujących w kraju, który przemierzaliśmy. Kraale wojskowe [...], a także kraale wodzów pokazywały, że zachowanie czystości należało tam do zwycaju i to nie tylko wewnątrz chat, lecz również na zewnątrz, gdzie na znacznych przestrzeniach nie można było dojrzeć ani brudu, ani popiołu.[...] [Czaka] przekonywał o wyższości swego uzbrojenia, które, jak mówił, jest pod wieloma względami bardziej udane, niż nsze muszkiety. Argumentował, ze tarcza, jeżeli się ją zanurzy w wodzie przed atakiem, będzie dostateczną ochroną przed kulą wystrzeloną z daleka, a w przerwie koniecznej do ponownego nabicia broni, jego ludzie dojdą do nas na niewielką odległość...
- Autor: Henry Fynn, cyt. za: Shelley Klein, Najgroźniejsi..., op. cit., s. 46