Zoe Porfirogenetka
Zoe Porfirogenetka (gr. Zōē Porphyrogénnētē; ok. 978–1050) – cesarzowa bizantyńska w latach 1028–1050 z dynastii macedońskiej. Żona trzech cesarzy.
Cesarzowa Zoe
– fragment mozaiki z kościoła Hagia Sofia
– fragment mozaiki z kościoła Hagia Sofia
- Oto ja, pohańbiona w mej godności, a wraz ze mną znieważony cały mój naród! Ja, skazana na podstawie ohydnych oskarżeń, wygnana z pałacu cesarskiego, wywożona sama nie wiem do jakiego miejsca na ziemi i osądzona jako winna! Boję się, żeby nie rzucono mnie dzikim zwierzętom na pożarcie, żeby nie zatopiono w falach morskich. Patrz na mnie z wysokiego nieba i całą twą mocą ocal swoją bratanicę!
- Opis: w przemowie przed mieszkańcami Konstantynopola, zwracając się do swojego zmarłego stryja, Bazylego II, gdy w 1042 cesarz Michał V Kalafates skazał ją na wygnanie na wyspę Prinkipos, co skończyło się dla niego buntem poddanych, oślepieniem i wykastrowaniem.
- Źródło: Michał Psellos, Kronika czyli historia jednego stulecia Bizancjum (976–1077), przeł. Oktawiusz Jurewicz
O Zoe Porfirogenetce
[edytuj]- Jeśliby ktoś uważnie przyglądał się harmonii poszczególnych części ciała, nie wiedząc na kogo patrzy, powiedziałby, że jest to dziewczyna jeszcze w kwiecie wieku. Na całym ciele nie miała najmniejszego śladu zmarszczek, jej skóra była gładka, napięta i jędrna.
- Autor: Michał Psellos, Kronika, czyli historia jednego stulecia Bizancjum (976–1077), przeł. Oktawiusz Jurewicz
- Opis: o cesarzowej, gdy miała 50 lat.
- Lokalni kupcy, rzemieślnicy i zwykli mieszkańcy (…) „przygotowywali się do wielkich zuchwałych czynów”. (…) Kobiety, rzecz niesłychana, wyległy na ulicę, opłakując wygnanie swej prawowitej cesarzowej, i nawet cudzoziemscy żołnierze z gwardii pałacowej nie kryli oburzenia. W wyniku tych zamieszek cesarzowe porfirogenetki [Zoe i Teodora] odzyskały władzę. (…) Psellos nazywa tych zwolenników cesarskich sióstr „armią obywatelską”, inni jednak określali ich mianem motłochu, a ich poczynania potępiali jako demokratia, rządy ludu.
- Autorka: Judith Herrin, Bizancjum. Niezwykłe dziedzictwo średniowiecznego imperium, przeł. Norbert Radomski, wyd. Rebis, Poznań 2020, s. 270.
- Zobacz też: Teodora