Widsith (pol. Wędrowiec) – staroangielski poemat, którego treść datuje się na VI-IX wiek. Zachował się na jednym pergaminie The Exeter Book z X wieku. Odkryty został w 1817 r., a ogłoszony drukiem w 1826 r.
Ten artykuł ma chronologiczny układ cytatów.
Widsith opowiadał, rozwarł skarbnicę słów Ten, który z ludzi najwięcej między narodami na ziemi przewędrował. Wielokroć po dworach odbierał dary cenne. Z Myrgingów jego ród wychodził. On z Ealhildą łaskawą królową, po raz pierwszy króla Hredgotów ojczyzny poszukiwał na wschód od Angeln, Hermanaryka, w gniewie wiarołomnego. Jął tedy wiele opowiadać…
Widsið maðolade, wordhord onleac, se þe monna mæst mægþa ofer Eorþan, folca geondferde; oft he on flette geþah mynelicne maþþum. Him from Myrgingum æþele onwocon. He mid Ealhhilde, fælre freoþuwebban, forman siþe Hreðcyninges ham gesohte eastan of Ongle, Eormanrices, wraþes wærlogan. Ongon þa worn sprecan… (staroang.)
Opis: Myrgingowie i Hredgoci (Hredowie) to nazwy gockich ludów.
Źródło: Jacek Fisiak, Emendacje polskiego przekładu tekstów staroangielskich w zbiorze A. Bielowskiego Pomniki dziejowe Polski, Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, t. 8, 1961, s. 82.
O wielu mężach słyszałem, którzy ludami władali. Każdy z książąt powinien według obyczajów wieść życie – jeden po drugim rządzić ojczyzną – ten, który pragnie by rozkwitał tron jego. Z nich Hwala był przez czas pewien najlepszy, zaś Aleksander najbogatszy ze wszystkich rodu ludzkiego i on też najwięcej osiągnął pomiędzy tymi, o których na świecie zasłyszałem. Attyla władał Hunami, Hermanaryk Gotami, Bekka Baningami, Burgundami Gifika…
Fela ic monna gefrægn mægþum wealdan! Sceal þeodna gehwylc þeawum lifgan, eorl æfter oþrum eðle rædan, se þe his þeodenstol geþeon wile. þara wæs Hwala hwile selast, ond Alexandreas ealra ricost monna cynnes, ond he mæst geþah þara þe ic ofer foldan gefrægen hæbbe. Ætla weold Hunum, Eormanric Gotum, Becca Baningum, Burgendum Gifica. (staroang.)
Źródło: Jacek Fisiak, Emendacje polskiego przekładu tekstów staroangielskich w zbiorze A. Bielowskiego Pomniki dziejowe Polski, Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, t. 8, 1961, s. 83.
Wulfhera odwiedziłem i Wyrmhera, często tam walka nie ustawała, kiedy Hredów wojsko twardym mieczem obok Gotów Wiślańskich puszczy bronić musiało, starej ojczyzny, przed wojskami Attyli.
Wulfhere sohte ic ond Wyrmhere; ful oft þær wig ne alæg, þonne Hræda here heardum sweordum ymb Wistla wudu wergan sceoldon ealdne eþelstol ætlan leodum. (staroang.)
Opis: Hredowie to jeden z gockich ludów.
Źródło: Jacek Fisiak, Emendacje polskiego przekładu tekstów staroangielskich w zbiorze A. Bielowskiego Pomniki dziejowe Polski, Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, t. 8, 1961, s. 85.
Poeta unika materii legendarnej z dyscypliną, jakiej współczesny badacz może tylko z żalem pożądać. Jego [Widsitha] zainteresowania germańską epoką archaiczną jest zainteresowaniem antykwariusza i historyka, a nie zawodowego skopa [anglosaskiego poety]. Umieszcza wysoko powołanie skopa, ponieważ patrzy na poezję jako nośnik przekazu historycznego. (…) Z precyzją naukowca i miłośnika przeszłości wkłada trzy stare thule w usta swego skopa dawnych dni, a w partiach dodanych (jakie sam stworzył) utrzymuje się w granicach epoki heroicznej: Elfin, który zmarł w 573 r. wyznacza ostatnią z dat dotyczących bohaterów opiewanych w poemacie.
Autor: Kemp Malone, wstęp w: Widsith, red. i przeł. Kemp Malone, Londyn 1936, s. 50-51.
Widsith wymienia ponad pięćdziesiąt plemion i narodów niemal całej Europy, Azji i Północnej Afryki, w tym Indii, Asyrii, Izraela i Egiptu. (…) Opowieść Widsitha jest zapisem doświadczeń kilku pokoleń poetów i to wielu różnych kultur. Pojawia się tu oczywiście pasjonujące pytanie, w jaki sposób wiedza o tylu różnych ludach, królestwach i ich władcach przenikała mimo różnic językowych do takiego „zbiorczego” utworu. (…) Znaczna część terytoriów i ludów wspomnianych przez Widsitha – to świat germański. Tu bieg poezji był ułatwiony bliskością poszczególnych języków, niezbyt jeszcze wówczas oddalonych od siebie. Sama tylko obecność w poezji staroangielskiej bohaterów skandynawskich z Beowulfem na czele potwierdza łatwość przenikania poszczególnych wątków czy całych utworów z jednego języka do drugiego. Istotnym elementem tego obiegu była kultura Gotów – wyjątkowo ważne medium międzygermańskiej wymiany kulturowej, a zarazem łącznik z kulturami zewnętrznymi.
Autor: Wojciech Lipoński, Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich, wyd. Bene Nati, Poznań 1995, s. 237.
