Traktat moralny

Traktat moralny – poemat Czesława Miłosza z 1947 roku.

• I w owym wrześniu pełnym żalu,
  Potężną dozą weronalu
  Śmierć uznał za rzecz tak zaszczytną,
  Że to, co zaczął, skończył brzytwą.
  • Opis: o Witkacym.

• Idźmy w pokoju, ludzie prości. Przed nami jest – „Jądro ciemności”.
  • Opis: ostatnie zdania poematu.

• Kark skręcić komuś jest drobnostką,
  Potem Komedię czytać Boską.

• Mając znajomość z nocy kresem
  Zasiadaj nad Tukidydesem
  I purpurowy sok destyluj,
  Aż palcem dotkniesz
  ziarna stylu
  I szukaj, jaki wtedy będzie
  Ślad stopy ludzkiej na legendzie.
  • Zobacz też: Tukidydes

• Nie jesteś jednak tak bezwolny,
  A choćbyś był jak kamień polny,
  Lawina bieg od tego zmienia,
  Po jakich toczy się kamieniach.

• Pośród żarcików, anegdotek,
  Szlachecki wspominając miodek,
  Chyli się Polska w trudne czasy
  Przed bóstwem wódki i kiełbasy.

• U nas ciekawy był Witkiewicz.
  Umysł drapieżny.
  Jego książek
  Nie czytać – prawie obowiązek.
  W ciągu najbliższych stu lat chyba
  Nikt w Polsce jego dzieł nie wyda.
  • Zobacz też: Stanisław Ignacy Witkiewicz

• W nasze dni zamglone,
  Stylem zasnute jak kokonem,
  Sięgaj
  I przędzę bierz za przędzą,
  Aż kruche nitki się rozkręcą
  I na dnie z wolna się ukaże
  Poczwarka nietykalna zdarzeń.
  I przędzę zwiń. I z pełną wiedzą,
  Że tylko przez nią oczy śledzą
  Tę gwiazdę przeobrażeń wrzącą –
  Czyń, póki dni ci się nie skończą

• Żywot grabarza jest wesoły.
  Grzebie systemy, wiary, szkoły.

O Traktacie moralnym

• Mam przed sobą najwybitniejszy utwór polski napisany po 1939 r.
  • Autor: Jerzy Stempowski
  • Źródło: Andrzej Franaszek, Miłosz. Biografia, Kraków 2012, s. 441.