Stanisław Kazimierz Bieniewski

Stanisław Kazimierz Bieniewski (1610–1679) – polski dyplomata, wojewoda czernihowski i kasztelan wołyński.

• Przyszliśmy prosić was o zjednoczenie, aby razem ratować Ojczyznę, razem sławę zdobywać. Już spróbowaliście i polskich, i moskiewskich [od 1654 roku] rządów, spróbowaliście woli i niewoli. Kiedyś mówiliście: „Źli Polacy”, a teraz prawdopodobnie powiecie: „A Moskal jest jeszcze gorszy!”. Co doprowadziło naród ukraiński do jarzma moskiewskiego? Wiara? Nieprawda! U was wiara jest grecka, a u Moskwy – moskiewska. Moskale tak wierzą, jak im car powie. I trzyma Moskwa was, Kozaków, tylko dopóki nas, Polaków, waszą krwią wywalczy. A potem zapędzą was aż do Białojezierza, a Ukrainę zasiedlą chłopami moskiewskimi. Więc mamy wspólny cel z wami, wy – nas, a my – was będziemy ratować.
  • Opis: fragment przemowy wygłoszonej 16 września 1658 do Rady Kozackiej zgromadzonej w Hadziaczu.
  • Źródło: Włodzimierz Iszczuk, Rzeczpospolita Trojga Narodów. Unia hadziacka, pamiec-historyczna.net, 25 lipca 2020.
  • Zobacz też: Kozacy zaporoscy, unia hadziacka, prawosławie, Rosja, Rzeczpospolita Obojga Narodów

O Stanisławie Kazimierzu Bieniewskim

• Poparcie ze strony polsko-litewskich elit dla idei unii hadziackiej było koniunkturalne i tylko niewielu dygnitarzy bez zastrzeżeń gotowych było zaakceptować tak szeroką autonomię Ukrainy. Dzieło roku 1658 traktowano jako chwilowe ustępstwo, podyktowane sytuacją wojenną. (…) Niewielu dygnitarzy rozumiało, iż w 1659 roku stracono niepowtarzalną okazję nie tylko do istotnej modernizacji systemu ustrojowego Rzeczypospolitej, ale do wygrania z Moskwą rywalizacji o Ukrainę. Jednym z nielicznych, który rozumiał doniosłość chwili, był ekspert od spraw negocjacji z Kozakami, kasztelan wołyński Stanisław Kazimierz Bieniewski.
  • Autor: Mirosław Nagielski, Ukraińcy [w:] Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej, red. Michał Kopczyński, Wojciech Tygielski, wyd. Bellona, Warszawa 2010, s. 68.