Samodzierżawie

Car Rosji

Samodzierżawie (carska autokracja, carat, caryzm) – termin określający rządy carów rosyjskich, stosowany przede wszystkim do określenia rządów absolutnych Romanowów w Imperium Rosyjskim od XVII do początków XX wieku.

• Absolutyzm carski istnieć może tylko w dwóch wypadkach: jeden – to panowanie nad wpółdziką hordą, nie zróżniczkowaną jeszcze, jednolitą w swych dążeniach i myślach, drugi – to panowanie nad społeczeństwem cywilizowanym, ale pod warunkiem, że społeczeństwo to będzie rozatomizowane do najdalszych granic.
  • Autor: Józef Piłsudski, Nasze pismo w broszurze, „Pamiątka Majowa 1896 roku”, s. 74–81.
  • Źródło: Bohdan Urbankowski (wybór i wstęp), Myśli, mowy i rozkazy, Wydawnictwo Kwadryga, Warszawa 1989, ISBN 83-85082-01-8, s. 37.

• Od dwudziestu lat wewnętrzna polityka caratu polega na rozszerzaniu organizacji rządowej przez przyswajanie jej coraz to nowych funkcji. Jest to sui generis socjalizm państwowy, w którego zakres wchodzą koleje i filantropia, wódka i moralność, nauka i religia, a który w każdym wypadku spotrzebowuje mnóstwo rąk i głów, wciąga skład rządu i daje chleb ogromnej ilości głodnych kandydatów do posad.
  • Autor: Józef Piłsudski, Rusyfikacja, „Kalendarz Robotniczy na rok 1903”, s. 35–38.
  • Źródło: Bohdan Urbankowski (wybór i wstęp), Myśli..., op. cit., s. 38.