Magna Charta Libertatum

Magna Charta Libertatum (lub Magna Carta), czyli Wielka Karta Swobód lub Wielka Karta Wolności (ang. The Great Charter) – akt wydany w Anglii 15 czerwca 1215 przez króla Jana bez Ziemi pod naciskiem możnowładztwa, wzburzonego królewską samowolą i uciskiem podatkowym.

Aby nałożyć scutage [podatek tarczowy], będziemy zwoływać arcybiskupów, opatów, jarlów i wyższych baronów, indywidualnie, za pośrednictwem wysłanych przez nas listów z pieczęciami. A oprócz tego spowodujemy zebranie się naszych szeryfów i zarządców, i wszystkich, na których wspiera się nasza władza, w określonym dniu i miejscu, co najmniej na czterdzieści dni przed tym czasem, a we wszystkich wezwaniach określimy powód ich zwołania.
- Źródło: artykuł 14.

Baronowie mogą wybrać spośród siebie dwudziestu pięciu dostojników tego królestwa, którzy powinni za pomocą wszelkich dostępnych im środków obserwować i utrzymywać (…) pokój i wolności, któreśmy im zagwarantowali (…) jeśli zaś my w osobie królewskiej, lub któryś z naszych zarządców lub sędziów naruszy w jakimkolwiek stopniu lub pogwałci którykolwiek z artykułów pokoju lub bezpieczeństwa, a naruszenie to zostanie dostrzeżone przez czterech ze wspomnianych dwudziestu pięciu baronów, rzeczeni czterej baronowie przybędą do nas lub naszego justycariusza, jeśli będziemy przebywać poza królestwem, i zaznajomią nas z popełnionym odstępstwem, żądając, by złamanie umowy zostało natychmiast naprawione. A jeśli tego nie uczynimy w ciągu dni czterdziestu (…), wspomniani czterej baronowie przedstawią rzecz pozostałym z dwudziestu pięciu dostojników, a ci, pospołu ze społecznością całego kraju, będą uprawnieni do wystąpienia przeciw nam, nękając nas za pomocą wszelkich dostępnych środków, to jest przez zabór naszych zamków, ziem, posiadłości i innych sposobów znajdujących się w ich dyspozycji, aż do czasu, gdy naruszenie zostanie naprawione wedle ich oceny.
- Źródło: artykuł 61.

Żaden człowiek wolny nie może być aresztowany, uwięziony, pozbawiony majątku ani w żaden inny sposób nękany (…) jak tylko przez legalny sąd równych mu lub przez prawo tego kraju.
- Źródło: artykuł 39.

O Magna Carta

Cała historia konstytucyjna Anglii jest niczym więcej niż komentarzem do Wielkiej Karty Swobód.
- The whole of the constitutional history of England is little more than a commentary on Magna Carta. (ang.)
- Autor: William Stubbs, The Constitutional History of England in its Origin and Development, tom I (1874), s. 532.

Jest prawdą, że prawa te dotyczyły tylko ludzi wolnych, a nie wszyscy podówczas byli w Anglii wolni. Również świadomość tych, którzy prawa te otrzymali, nie zawsze była wystarczająca, by w pełni z nich korzystać. Ale proces raz uruchomiony, nie dał się już zatrzymać.
- Autor: Wojciech Lipoński, Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich, wyd. Bene Nati, Poznań 1995, s. 514.

Od momentu ogłoszenia Karty pod Runnymede każdy władca angielski czuł się zmuszony ją potwierdzać, często kilkakrotnie podczas swego panowania. Sam Jan bez Ziemi potwierdził ją w 1216 r., Henryk III i Edward I czynili to trzykrotnie. Do końca średniowiecza królowie Anglii poświadczali swą gotowość do wypełniania postanowień Karty ponad trzydzieści razy! Świadczy to o niezwykłej wrażliwości Anglików na możliwość utraty raz uzyskanych praw.
- Autor: Wojciech Lipoński, Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich, wyd. Bene Nati, Poznań 1995, s. 515.