Iwan Mazepa

Iwan Mazepa

Iwan Mazepa (ukr. Іван Мазепа; właśc. Jаn Mazepa-Kołodyński; 1639–1709) – hetman Wojska Zaporoskiego i Ukrainy Lewobrzeżnej.

• Nie ma miłości, nie ma zgody
  Od Żółtej wziąwszy Wody,
  Przez niezgodę wszyscy zniknęli
  Sami siebie pokonali.
  • Нема ж любови, нема ж згоди
    Од Жовтої взявши Води;
    През незгоду всі пропали,
    Самі себе своювали (ukr.)
  • Źródło: Włodzimierz Iszczuk, Rzeczpospolita Trojga Narodów. Unia hadziacka, pamiec-historyczna.net, 25 lipca 2020.
  • Zobacz też: bitwa nad Żółtymi Wodami, powstanie Chmielnickiego

O Iwanie Mazepie

Mazepa wśród wilków,
obraz Horace'a Verneta (1826)

• Dumny mnie głupiec i przemyślny w karze
  Pognał w głąb dziczy w całym zemsty żarze,
  Bym w pętach, nagi, we krwi, bliski zgonu,
  Pędząc przez stepy, dobiegł aż do tronu!
  Któż przejrzy w świecie, co mu los przeznacza?
  • Autor: George Byron, Mazepa (1819), przeł. Franciszek Morawski

• Polko piękna! Polko hoża!
  Wstecz nie płyną wody, rzeki,
  Twój kochanek z Zaporoża!
  Już nie wróci na wiek wieki:
  Gdzieś daleko u Rusinek,
  Znajdzie miłość i spoczynek!
  
  Niechaj kole cierniem róża,
  Niechaj parzy mnie pokrzywa:
  Ręka z wolą się przedłuża,
  I co trudniej, śmielej zrywa.
  Cóż wam szkodzi wielkie pany
  Że się kocham, żem kochany?
  • Autor: Józef Bohdan Zaleski, Dumka Mazepy (1838)

• Romantyków zainteresował przede wszystkim niesłychanie dramatyczny epizod z czasów młodości bohatera. Otóż przyszły Iwan Mazepa (nazwisko wziął od miejsca urodzenia, jako że przyszedł na świat w Mazepince koło Białej Cerkwi) został przywiązany nago do konia przez męża swej kochanki i wygnany w step, gdzie wpółżywego przygarnęli Kozacy i później obrali sobie hetmanem.
  • Autor: Krzysztof Masłoń, Na upamiętanie ludziom swawolnym, rp.pl, 9 czerwca 2010.