Iliada

Początek Iliady w języku greckim klasycznym

Iliada (gr. Ἰλιάς Iliás) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi.

• Być zawsze pierwszym i innych przewyższać.
  • Źródło: pieśń VI, 208

• Gniew, Bogini, opiewaj Achilla, syna Peleusa,
  zgubę niosący i klęski nieprzeliczone Achajom,
  co do Hadesu tak wiele dusz bohaterów potężnych
  strącił, a ciała ich wydał na pastwę sępom drapieżnym
  oraz psom głodnym. Tak Dzeusa dokonywała się wola.
  • Menin aeide thea Peleiadeo Achileos
    oulomenen, he myri’ Achaiois alge’ etheke,
    pollas d’ iphthimous psychas Aidi proiapsen
    heroon, autous de heloria teuche kynessin
    oionoisi te pasi, Dios d’ eteleieto boule (gr.)
  • Opis: fragment inwokacji.
  • Źródło: pieśń I, przeł. Kazimiera Jeżewska
  • Zobacz też: Achilles, gniew, pierwsze zdania dzieł literackich

• Jaka nagroda dla tego,
  Kto bez spoczynku, bez przerwy bił się z licznymi wrogami,
  Gdy los w tej samej ma cenie i tchórza, i bohatera
  • Postać: Achilles
  • Źródło: pieśń IX, przeł. Kazimiera Jeżewska

• „Jak winić Trojan i w pięknych nagolenicach Achajów
  Za to, że długo tak znoszą tę wojnę dla takiej kobiety,
  Co nieśmiertelnym boginiom pięknością swoją jest równa.
  Ale choć piękna, jednakże niech wraca do kraju okrętem,
  by nie przyniosła nam kiedyś i naszym dzieciom zagłady”.
  Tak mówili, a Pryjam przywołał głośno Helenę:
  „Podejdź tu, córko kochana, bliżej i usiądź koło mnie.
  Swego pierwszego małżonka stąd ujrzysz, przyjaciół i krewnych.
  W tobie ja winy nie widzę, gdyż winni są tylko bogowie,
  oni tę wojnę Achajów obfitą w łzy nam zesłali (…)”.
  • Źródło: pieśń III, przeł. Kazimiera Jeżewska
  • Zobacz też: Helena Trojańska

• Jakie słowo wypowiesz, takie usłyszysz.
  • Źródło: pieśń I
  • Zobacz też: słowo

• Jest mi tak bowiem obmierzły, jak same bramy Hadesa,
  Kto w sercu jedno ukrywa, a na języku ma drugie.
  • Postać: Achilles
  • Opis: o Agamemnonie.
  • Źródło: pieśń IX, przeł. Kazimiera Jeżewska

• Jeśli kto kocha wojnę domową, jest pozbawiony więzów rodzinnych, prawa i własnego miejsca.
  • Inne tłumaczenie: Niechaj będzie wyzutym z ogniska rodu i prawa / Każdy co dąży do wojny w narodzie, żałobę niosącej.
  • Źródło: pieśń IX, przeł. Paweł Popiel
  • Zobacz też: wojna

• Mowa słodsza niż miód.
  • Źródło: pieśń I, 249
  • Zobacz też: mowa, miód

Achilles opatrujący rannego Patroklosa, attycki kyliks czerwonofigurowy, ok. 500 p.n.e.

Priam błagający Achillesa o zwrot ciała Hektora; attycki, czerwonofigurowy skyfos autorstwa Brygosa, ok. 490 p.n.e.

Fragment pieśni VIII Iliady, bizantyński manuskrypt z pocz. VI w.

• Można zdobyczy mieć wiele: stada baranów i wdów,
  Cenne trójnogi i konie o grzywach złotopłomiennych.
  Lecz nie zdobędziesz już nigdy człowieczej duszy, nie złowisz
  Ani jej w locie nie wstrzymasz, gdy z warg na zawsze uleci.
  • Postać: Achilles
  • Opis: do Agamemnona.
  • Źródło: pieśń IX, przeł. Kazimiera Jeżewska
  • Zobacz też: dusza

• Nieraz mi matka mówiła, Tetyda o stopach srebrzystych,
  że dwie prowadzą mnie Kery dwiema drogami do śmierci:
  jeśli pod grodem trojańskim zostanę, by dalej tam walczyć –
  nie ma stąd dla mnie powrotu, lecz sławę wieczną uzyskam;
  jeśli do domu powrócę, do mojej ziemi kochanej –
  sławy nie zyskam, lecz w zamian życie szczęśliwe i długie
  los mi przeznaczy, nieprędko dosięgnę czarnych bram śmierci.
  • Postać: Achilles
  • Źródło: pieśń IX, przeł. Kazimiera Jeżewska
  • Zobacz też: sława, śmierć, życie

• Nieugaszony śmiech (bogów i bohaterów).
  • Asbestos gelos (gr.)
  • Opis: użyte też w Odysei.
  • Źródło: pieśń I, 599

• Nigdy mię, jak dziś, piękność nie ujęła żadna,
  Nie rozgrzała bogini, ni ziemianka ładna
  Ani wdzięki prześlicznej Iksyjona żony,
  Z której Pirytoj, bogom równy mąż zrodzony;
  Ni do Danaem gorzał tak silnym zapałem,
  Z której Perseja, męża walecznego miałem;
  Ni tak córka Feniksa rozpaliła gładka,
  Sławnego Radamanta i Minosa matka;
  Ni dwie wabne Tebanki, Alkmena, Semele,
  Z tej Herkul syn, z tej Bachus, Olimpu wesele;
  Ni Cerera, żółtemi włosy upiękniona,
  Ni wspaniałą kibicią poważna Latona;
  I z tobą przeszłe chwile równałbym daremnie;
  Nigdyś ognia takiego nie wzbudziła we mnie.
  • Opis: Zeus do Hery.
  • Źródło: pieśń XIV, 317–330.

• Sen i śmierć to bracia bliźniacy.
  • Źródło: pieśń XVI
  • Opis: w tłumaczeniu Kazimiery Jeżewskiej: „Sen i Śmierć, bliźniaczy bracia”.
  • Zobacz też: sen, śmierć

• Taki już los ludzkich rodów, jak losy nietrwałych liści –
  jedne na ziemię wiatr zrzuca liście, a inne wydaje
  rozkwitający las, kiedy zbliża się pora wiosenna.
  • Źródło: pieśń VI, przeł. Kazimiera Jeżewska
  • Zobacz też: człowiek, los

• (…) wolooka (czcigodna) Hera (…).
  • Boopis (potnia) Here. (gr.)
  • Źródło: pieśń III, 144.