Friedrich August von Hayek

Z Wikicytatów, wolnej kolekcji cytatów
Skocz do: nawigacja, szukaj
Friedrich August von Hayek

Friedrich August von Hayek (1899–1992) – ekonomista austriacki, laureat Nagrody Nobla w 1974.

  • Bez względu na to, jak ktoś est uzdolniony w jakieś dziedzinie, wartość jego usług będzie w wolnym społeczeństwie siłą rzeczy niska, jeśli brakuje mu umiejętności dotarcia ze swoją smykałką do tych, którzy mogą z niej najbardziej skorzystać.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: umiejętność
  • celem prawa powinno być dobro ludzi, że ogólne zasady powinny być tak pomyślane , żeby mu służyć, a nie, że każde sformułowanie konkretnego celu społecznego może usprawiedliwiać złamanie tych zasad, określony cel, konkretny rezultat, który chce się osiągnąć, nie może być nigdy prawem
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: prawo
  • Dla liberała waga, jaką on sam osobiście przywiązuje do określonych celów, nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla narzucania ich innym ludziom.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960
    • Zobacz też: liberalizm
  • Długotrwałe doświadczenie odsłania więcej zalet i wad praw. niż jest w stanie przewidzieć najmądrzejsza rada ludzi.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: prawo
  • Ekonomista nie może twierdzić że posiada specjalną wiedzę, która kwalifikuje go do koordynowania wysiłkami innych specjalistów. Co może twierdzić to jedynie to, że jego zawodowe borykanie się z wszechobecnymi sprzecznościami interesów uczyniło go bardziej wrażliwym niż kogokolwiek innego na fakt, że żaden umysł nie jest w stanie posiąść całej wiedzy, która kieruje działaniami społecznymi, oraz o wynikającej stąd potrzebie pewnego bezosobowego mechanizmu, niezależnego od ludzkich sądów, koordynującego indywidualnymi wysiłkami ludzkimi.
    • Źródło: Konstytucja wolności.
    • Zobacz też: wolność
  • Fizyk, który jest tylko fizykiem, może być pierwszej klasy fizykiem i najbardziej wartościowym członkiem społeczeństwa. Ale wybitnym ekonomistą nie może być ktoś, kto jest tylko ekonomistą. Ekonomista, który jest tylko ekonomistą, jest nie tylko skończonym nudziarzem, lecz jest wręcz niebezpieczny.
    • Źródło: The Dilemma of Specialization' in Studies in Philosophy, Politics and Economics.
  • Nasze pokolenie zapomniało, że system prywatnej własności jest najważniejszą gwarancją wolności nie tylko dla posiadaczy własności, lecz w prawie równym stopniu dla tych, którzy jej nie posiadają.
    • Źródło: Droga do zniewolenia, 1944.
  • Nieprzypadkowo w krajach totalitarnych, czy to w Rosji, Niemczech, czy Włoszech, zagadnienie organizowania czasu wolnego obywateli stało się jednym z problemów objętych planowaniem. Niemcy wynaleźli nawet dla tego zagadnienia okropną, wewnętrznie sprzeczną nazwę Freizeitgestaltung (dosłownie: kształtowanie sposobów wykorzystania wolnego czasu przez ludzi), jak gdyby mógł jeszcze istnieć czas wolny, gdy musi się go wykorzystać w sposób zalecany przez władze.
    • Źródło: Droga do zniewolenia, 1944, wydanie polskie ARCANA 2003.
  • Niewiele,jest poważniejszych zagrożeń dla politycznej stabilności niż istnienie istnienie politycznego proletariatu, który nie znajduje zbytu swojej wiedzy.
    • Źródło: Konstytucja wolności.
    • Zobacz też: inteligencja
  • Nigdy człowiek nie zbłądził tak bardzo, jak brnąc dalej ścieżką, która kiedyś doprowadziła go do sukcesu.
    • Źródło: H. Simon, F. Bilstein, F. Luby, Zwyciężanie na trudnym rynku. Wyd. MT Biznes sp. z o.o., Warszawa, s. 37.
  • Osobliwym zadaniem ekonomii jest pokazanie ludziom jak mało w istocie wiedzą o tym, co w ich mniemaniu da się zaprojektować.
    • Źródło: Fatal Conceit (Zgubna pycha rozumu. o błędach socjalizmu), 1988.
  • Pasja wiedzy lub niezwykła kombinacja zainteresowań może być ważniejsza niż dostrzegalne talenty i sprawdzalne zdolności, a podstawy ogólnej wiedzy i zainteresowania czy wielki szacunek dla wiedzy wyniesione ze środowiska rodzinnego często bardziej przyczyniają się do osiągnięć niż wrodzony talent.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: talent, wiedza, sukces
  • Początkowo nowy produkt jest tylko kaprysem garstki wybranych , zanim stanie się powszechną potrzebą i częścią potrzeb życia. Zbytki dzisiejsze są bowiem potrzebami jutra."" co więcej nowe rzeczy często stają się dostępne dla szerszej grupy ludzi tylko dlatego, że przez pewien czas były luksusem nielicznych.
  • Poziom przymusu może być minimalny tylko w społeczeństwie, w którym konwencje i tradycja powodują, że zachowanie człowieka jest w znacznym stopniu przewidywalne.
    • Źródło: Indywidualizm prawdziwy i fałszywy, 1945.
  • Przymus jest złem właśnie dlatego, że w konsekwencji wyklucza jednostkę jako myślącą i oceniającą osobę, a robi z niej jedynie narzędzie osiągania celów innego.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: przymus, wolność
  • Rzecz w tym, że konserwatyzm z natury nie potrafi zaoferować alternatywy dla kierunku, w jakim się rozwijamy. Owszem, może osiągnąć sukces, stawiając opór aktualnym tendencjom i spowalniając niepożądane zmiany, niemniej jednak nie jest w stanie ich powstrzymać, ponieważ nie wskazuje innych możliwości.
  • Swobody pojawiają się tylko wtedy, gdy brakuje wolności: są one specjalnymi przywilejami lub ulgami, które mogą uzyskać grupy albo jednostki gdy reszta w mniejszym lub większym stopniu nie jest wolna
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: wolność, swoboda
  • Tam jednak, gdzie dobrowolne poczynania dorosłych osób nie mogą dotknąć kogokolwiek poza nimi samymi, zwykła niechęć do tego, co robią inni, czy nawet wiedza, że szkodzą sobie swoimi uczynkami, nie uzasadnia stosowania przymusu.
  • We wzajemnie dostosowanych wysiłkach wielu ludzi wykorzystywanych jest więcej wiedzy, niż jej ma jakakolwiek jednostka z osobna i niż można przyswoić intelektualnie, a takie użycie rozproszonej wiedzy umożliwia większe osiągnięcia niż potrafi przewidzieć jakikolwiek jednostkowy umysł. Właśnie dlatego, że wolność oznacza rezygnacje z bezpośredniej kontroli nad działaniami jednostek, wolne społeczeństwo może wykorzystywać znacznie większy zasób wiedzy, niż zdołałby objąć umysł najmędrszego władcy.
  • Wielka część wydatków ludzi bogatych w niezamierzony sposób służy pokryciu kosztów eksperymentowania z nowościami, które w rezultacie stają się później dostępne dla uboższych.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: bogactwo,
  • Wolność jest nie tylko system w którym działaniem władzy kierują zasady, lecz także ideałem, który nie może się utrzymać, jeśli nie jest akceptowany jako nadrzędna zasada, której podporządkowane są wszystkie konkretne akty ustawodawcze.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: wolność
  • Wolność oznacza nie tylko, że człowiek ma zarówno możliwość wyboru, jak i niesie jego brzemię; oznacza także, że musi on ponosić konsekwencje swoich czynów, otrzymywać za nie pochwały lub spotykać się z potępieniem. Wolność i odpowiedzialność są nierozerwalne.
  • w porównaniu z całością wiedzy stale wykorzystywanej w procesie ewolucji dynamicznej cywilizacji różnica między świadome wykorzystywaną wiedzą największego mędrca i największego ignoranta jest mało istotna.


  • Wszystkie polityczne teorie przyjmują oczywiście, że ignorancja jest wśród większości ludzi powszechna. Rzecznicy wolności różnią się od pozostałych ty, że uznają niewiedzę własną, jak i niewiedze najmądrzejszych.
  • W wolnym społeczeństwie nie jesteśmy wynagradzani za nasze umiejętności , lecz za właściwe ich wykorzystanie.
    • Źródło: Konstytucja wolności, PWN, Warszawa 1960.
    • Zobacz też: wolność,
  • W ogólności, wolne społeczeństwo wymaga nie tylko, żeby państwo miało monopol przymusu, lecz także, żeby był to jedyny jogo monopol , a poza tym pod każdym innym względem powinno ono działać na takich samych zadach jak wszyscy inni.
  • Z pewnością lepiej jest dla świata, by ludzie postępowali słusznie pod wpływem niewłaściwych motywów, niż żeby postępowali źle, kierując się najlepszymi intencjami.
    • Źródło: Zgubna pycha rozumu. O błędach socjalizmu, 1988, wyd. pol. 2004.
  • Żądanie równości materialnej może być spełnione jedynie przez rząd obdarzony władzą totalitarną.

O Friedrichu von Hayeku[edytuj]

  • Dzisiaj pytania są mniej więcej te same co w czasach Wielkiego Kryzysu lat 30., który zapoczątkował ich (Keynesa z Hayekiem) spór.(...) Według Hayeka uzdrowienie gospodarki wymaga cięcia inwestycji i zwiększania oszczędności konsumentów, a według Keynesa, przeciwnie, ograniczenie skłonności do oszczędzania i wzrostu konsumpcji dla podtrzymania oczekiwanych zysków spółek. Hayek żąda zaciskania pasa, Keynes – większych wydatków. Oto dlaczego Hayek przegrał w latach 30. w starciu z Keynesem. Chodzi nie tylko o to, że polityka cięcia przerostów wiodła do politycznej katastrofy np. w Niemczech wyniosła do władzy Hitlera.

Zobacz też:[edytuj]